Sunday, April 10, 2011

Phạm Vũ Thịnh viết về Shiba Ryotaro

Shiba Ryotaro (1923-1996) là tác giả bậc thầy trong văn học đại chúng Nhật Bản, tác giả của những bộ trường thiên tiểu thuyết lịch sử nổi tiếng nhất ở Nhật. Ông ngưỡng mộ sử gia Trung quốc Tư Mã Thiên nên lấy bút hiệu Shiba Ryotaro (Tư Mã Liêu Thái Lang) hàm ý là một hậu sinh cách xa Tư Mã Thiên theo nghĩa thời gian, địa lý hay tài năng.

Shiba Ryotaro tên thật là Fukuda Tei-ichi, sinh năm 1923 ở Osaka, con thứ của một chủ nhà thuốc. Năm 1940, ông vào học khoa Ngôn ngữ Mông Cổ ở Đại học Ngoại ngữ Osaka (đọc Sử Ký của Tư Mã Thiên vào thời kỳ này). Năm 1943, bị trưng binh, sang Mãn Châu học trường huấn luyện quân sự và trấn đóng với chức tiểu đội trưởng. Năm 1945, trở về Nhật, đóng ở tỉnh Niigata rồi Tochigi.

Từ năm 22 tuổi, bắt đầu viết văn dưới hình thức thư cho chính mình. Sau Thế chiến, vào làm ký giả cho tờ Shin Sekai rồi Nhật báo Sankei, ở đấy đã có nhiều bài viết xuất sắc, và thăng lên các chức vụ cao cấp.

Năm 1955 xuất bản "Meigen Zuihitsu - Sarari-man" (Tùy bút danh ngôn cho các tư chức) với tên thật. Bút hiệu Shiba Ryotaro bắt đầu được dùng từ tác phẩm "Perusha no genjutsushi" (Nhà ảo thuật xứ Phổ) năm 1956 được giải thưởng Kodan Club, mở đầu giai đoạn được độc giả yêu chuộng tán thưởng. Cùng năm đó, đã sáng lập tạp chí văn học "Kindai setsuwa" (Cận đại thuyết thoại).

Năm 1959, xuất bản "Fukuro no shiro" (Thành quách của chim cú) được Giải Naoki, giải thưởng Văn học cao quý nhất chung cho các thể loại văn học của Nhật Bản. Hai năm sau, ông nghỉ việc ở toà soạn Nhật báo Sankei, trở thành tác gia chuyên nghiệp.
Thoạt đầu, ông đã viết những tiểu thuyết truyền kỳ và thử viết cả truyện trinh thám nữa, nhưng từ năm 1962, các bộ truyện "Ryoma ga yuku" (Long Mã lên đường), "Moeyo ken" (Kiếm ơi, cháy lên) đã được nhiệt liệt hoan nghênh, mở đầu sự nghiệp lớn của một tác gia truyện lịch sử bậc nhất Nhật Bản.

Năm 1966, được giải Kikuchi Kan; 1972, được giải Yoshikawa Eiji với trường thiên "Yo ni sumu hibi" (Những ngày sống trên đời); 1976, được giải thưởng của Viện Nghệ thuật Nhật Bản; 1981, trở thành hội viên của Viện Nghệ thuật Nhật Bản; 1991, được vinh danh là người có công lao văn hoá đối với quốc gia; 1993 được Huân chương Văn hoá.

Năm 1996, chết vì vỡ động mạch ở bụng, hưởng dương 73 năm. Lễ truy điệu ông đã có 3 ngàn người tham gia, và ông được truy tặng hàm Tòng Tam phẩm. Năm 1997, giải thưởng văn học Shiba Ryotaro được thiết lập, rồi năm 2001, viện bảo tàng Shiba Ryotaro được khánh thành.

Số in tất cả các tác phẩm của ông ở Nhật Bản đã đạt mức vài trăm triệu cuốn.

Nhiều tác phẩm trường thiên của ông: "Kunitori monogatari" (Chuyện cướp nước), "Ryoma ga yuku" (Long Mã lên đường), "Moeyo ken" (Kiếm ơi, cháy lên), "Saka no ue no kumo" (Mây trên đường dốc)... đã được thực hiện thành những bộ phim lớn như loại phim-bộ Taiga Drama (Đại Hà Drama - phim kịch tràng giang, cần nhiều tiền quay và giờ chiếu) trình chiếu trên đài Truyền hình Quốc gia Nhật Bản NHK. Ông còn viết nhiều tiểu luận về lịch sử địa dư được yêu thích, trong đó có bộ sách những tiểu luận du ký "Kaido wo yuku" (Đi trên đường cái quan) đồ sộ, ghi lại những tư liệu, cảm nghĩ, nhận định về các nơi ông đã đến thăm ở Nhật Bản và nước ngoài.

Ông là một tác gia có sức sáng tác mạnh, đọc nhiều hiểu rộng, có quan sát và suy luận tinh tế, đã đưa ra nhiều quan điểm mới có tính thuyết phục về những sự kiện lịch sử Nhật Bản, đặc biệt là các giai đoạn loạn lạc, chuyển biến kinh thiên động địa như thời Chiến quốc, cuối thời Mạc phủ, hay thời Minh Trị Duy Tân.

Trọng tâm của phần lớn các tác phẩm của ông là những anh hùng thời loạn, tự lập thân từ cảnh ngộ khốn cùng, có cá tính mạnh mẽ, đầu óc sắc bén và hành động cách mệnh. Ông mô tả những nhân vật anh hùng ấy với lòng ngưỡng mộ lẫn yêu mến thân cận, truyền nhiễm sang độc giả. Ông chuộng lối dùng sự kiện để mô tả nhân vật chứ không tập trung trình bày tâm lý hay cá tính. Chi tiết chính sử luôn luôn kèm theo những giai thoại dân gian, truyền thuyết, cả những kinh nghiệm và kiến giải sử quan của tác giả giúp cho tác phẩm thêm sống động. Lắm lúc, những chi tiết bên lề hay sự việc xảy ra trong thời hiện đại có dính dáng ít nhiều đến nhân vật hay con cháu của họ cũng được đưa vào, như để giữ sự liền lạc giữa lịch sử và hiện thực. Các địa phương, các dữ kiện địa lý được ông điều tra nghiên cứu thật kỹ để dùng làm bối cảnh rất thuyết phục cho câu chuyện ông kể.

Có thể nói Shiba Ryotaro có sắc thái học giả đậm đà hơn là nhà tư tưởng, bởi ông chuộng việc khảo chứng sự thật lịch sử bằng tư liệu, di tích, di vật, kiến văn, hơn là lý thuyết hay quan niệm về lịch sử. Bất bình với lập trường của Nhật Bản trong Thế chiến thứ hai, ông thiên về chủ nghĩa hợp-lý-hoá đối lập với những xu hướng giải thích lịch sử ra dáng triết học theo chủ nghĩa thần bí mà ông cho là phi luận lý và bất hợp lý. Vì thế mà ông ưa chuộng những nhân vật thể hiện được chủ nghĩa hợp-lý-hoá ấy, chẳng hạn trong tác phẩm "Moeyo ken" (Kiếm ơi, cháy lên), tuy cùng là đầu não của Shinsengumi (đội võ trang truy diệt chí sĩ Cần Vương cuối thời Mạc Phủ) cả, nhưng nhân vật chủ tướng Kondo Isami đến cuối đời vẫn còn băn khoăn về sự lựa chọn giữa tư tưởng Cần Vương (phò Thiên hoàng) và Tá Mạc (phò Mạc Phủ Tokugawa), không được Shiba Ryotaro chú trọng bằng nhân vật phó tướng Hijikata Toshizo là người có đầu óc thực dụng triệt để.

Trong một cuộc phỏng vấn của đài ti-vi NHK, ông cho biết thời trẻ đã thấy tình trạng Nhật Bản chiến bại mà mang nghi vấn tại sao người Nhật Bản lại trở nên kém khôn ngoan như thế, hẳn là ngày xưa phải khôn ngoan hơn, do đó từ năm 22 tuổi (1945), đã bắt đầu viết văn dưới hình thức thư cho chính mình, trong cố gắng tìm hiểu bản chất của người Nhật Bản từ những sự kiện và nhân vật lịch sử, từ đó mới có các tác phẩm "Ryoma ga yuku" (Long Mã lên đường), về thời động loạn dẫn đến Minh Trị Duy Tân, hay "Saka no ue no kumo" (Mây trên đường dốc) về chiến tranh Nga Nhật...

Trước Shiba Ryotaro, tiểu thuyết lịch sử Nhật Bản phần nhiều nhắm vào mục đích mua vui cho độc giả bằng cách cường điệu những chi tiết ly kỳ thậm chí huyền thoại hoá. Shiba Ryotaro đặc biệt chú trọng việc khảo chứng, dùng sử liệu khả tín yểm trợ để tiểu thuyết lịch sử của ông có thể được cả giới độc giả trí thức Nhật Bản tin cậy mà thưởng lãm. Ông được biết là tác gia điều nghiên dẫn dụng một số tư liệu lớn lao cho mỗi tác phẩm của mình. Tác phẩm của ông, nhất là các bộ phim ti-vi tràng giang trên đài NHK, đã khiến độc giả, khán giả ưa chuộng và tin tưởng đến mức dễ đồng lòng với lối giải thích lịch sử nay đã nổi tiếng là "sử quan Shiba". Và mặc dù Shiba Ryotaro đã khẳng định tác phẩm của mình là "tiểu thuyết", nhưng nhiều chi tiết truyền thuyết trong tác phẩm của ông lắm khi cũng được độc giả tin tưởng như sự thực lịch sử, là điều mà các nhà phê bình lên án, nhưng cũng phần nào cho thấy mức độ thành công của Shiba Ryotaro là một tác gia tiểu thuyết lịch sử.

Shiba Ryotaro là tác gia được giới doanh gia Nhật Bản hâm mộ nhất; họ tìm thấy trong tác phẩm của ông sự khích lệ, động viên tinh thần, và nhiều chiến thuật chiến lược có thể áp dụng vào kinh doanh.

Ông là người có tài biện thuyết, thường được mời đến các buổi đàm thoại, hội thảo văn học, lịch sử. Lòng ham mê thu tập tư liệu của ông đã trở thành huyền thoại. Người ta đồn khi nào Shiba Ryotaro tìm kiếm tư liệu về đề tài gì thì sách cũ về đề tài đó biến mất hết từ các nhà sách cũ. Có lần ông đã mang xe tải nhỏ đến tiệm sách cũ, vào trong tiệm lục lọi, đọc loạn lên rồi chất đống lên xe tải mà mua về.

Shiba Ryotaro đã xuất bản hàng trăm tác phẩm, trong đó vài chục tác phẩm đã được quay thành phim-bộ ti-vi và phim chiếu ngoài rạp.

"Ryoma ga yuku" (Long Mã lên đường) là tác phẩm nổi tiếng nhất của Shiba Ryotaro, viết về con người và cuộc đời của nhà cách mệnh Sakamoto Ryoma (Long Mã),một trong những chí sĩ đã mở ra kỷ nguyên Duy Tân, trong bối cảnh cuối thời Mạc Phủ Tokugawa, áp lực của các nước ngoài khuấy động xã hội và thể chế chính trị của Nhật Bản, khiến nảy sinh hai khối tư tưởng và thế lực Cần Vương Nhương Di (phò Thiên hoàng đánh đuổi người ngoại quốc) đối lập với Tá Mạc (phò Mạc Phủ Tokugawa nhân nhượng ngoại quốc). Ryoma đã là một sĩ phu của phiên trấn Tosa, chuyển từ việc lập thân bằng kiếm thuật sang việc sáng lập tập đoàn mậu dịch tổng hợp Kaientai, qua chuyện kinh doanh mà liên kết các phiên trấn Satsuma, Choshu, Tosa,... xây dựng thành liên minh Cần Vương, cuối cùng đánh đổ Mạc Phủ, chấm dứt gần 300 năm cai trị của nhà Tokugawa, mở đường cho Minh Trị Thiên hoàng bắt đầu công cuộc Duy Tân. Ryoma đã sớm nhận thức được là phải bỏ ý hướng đánh đuổi người ngoại quốc mà mở cửa du nhập học vấn, kỹ thuật Tây phương vào Nhật Bản. Ông dâng "Thuyền trung bát sách" (8 kế sách nghĩ từ trong thuyền) làm nền tảng cho các cải cách chính trị kinh tế thời Minh Trị Duy Tân. Tư tưởng Cần Vương của Ryoma còn hàm ý "vạn dân bình đẳng", dưới Thiên hoàng chỉ có thần dân, không còn sự phân chia giai cấp "sĩ nông công thương" ngặt nghèo thời trước nữa.

"Moeyo ken" (Kiếm ơi, cháy lên) là chuyện đời của Hijikata Toshizo, phó tướng của Shinsengumi là đội võ trang do Mạc Phủ chiêu mộ các võ sĩ mất chủ tướng (ronin) mà lập ra để truy lùng tiêu diệt các chí sĩ Cần Vương mượn cớ đánh đuổi người ngoại quốc để mưu đồ đánh đổ Mạc Phủ, thực tế là đã khuấy động kinh đô Kyoto. Về sau, Mạc Phủ yếu thế phải giao trả chính quyền lại cho triều đình, rồi bị thảo phạt, quân Mạc Phủ thua trận, phải chạy về Edo. Chiến tranh giữa quân triều đình thảo phạt và quân cựu gia thần của Mạc Phủ bùng nổ khắp vùng phía đông Nhật Bản, Kondo Isami, chủ tướng của Shinsengumi đầu hàng và bị xử tử; phó tướng Hijikata Toshizo lưu lạc theo bại binh phe Mạc Phủ lên Hokkaido tiếp tục kháng chiến rồi tử trận ở đấy.

"Yo ni sumu hibi" (Những ngày sống trên đời) viết về thầy trò Yoshida Shoin và Takasugi Shinsaku. Yoshida Shoin là một trong những nhà trí thức nổi danh nhất cuối thời Mạc Phủ, đã mở trường dạy binh học và chính trị, đào tạo nhiều chí sĩ sau này đã góp sức hữu hiệu vào việc đánh đổ Mạc Phủ và đổi mới nước Nhật. Takasugi Shinsaku là học trò cưng của Yoshida Shoin, đã cải tiến quân đội phiên trấn Choshu trong liên minh Cần Vương đánh đổ Mạc Phủ, và khởi đầu việc lập các lực lượng võ trang từ những người chí nguyện không thuộc giai cấp võ sĩ. (Ito Hirobumi 4 lần làm Thủ tướng Nhật Bản, cũng là học trò của Yoshida Shoin).

"Kashin" (Thần hoa) là chuyện đời của Omura Masujiro (Murata Zoroku), con của một thầy lang vườn ở Suo, phiên trấn Choshu, đã theo đuổi y học Hà Lan, sau này vừa dạy kiến thức Tây phương vừa xây dựng, cải tiến binh bị của phiên trấn Uwajima, rồi trở thành phiên sĩ (sĩ phu, võ sĩ có chức vị) của phiên trấn Choshu, làm cố vấn cải cách binh bị theo kiểu Tây phương. Thời Minh Trị, làm đến chức Thứ trưởng Bộ Hải-Lục quân, ông được xem là người khai sáng quân đội hiện đại Nhật Bản.

"Kunitori monogatari" (Chuyện cướp nước) thuật chuyện thời Chiến quốc, Nhật Bản loạn lạc vì nạn các sứ quân tranh đoạt lãnh thổ, Saito Dosan lập thân từ một nhà sư chuyển sang buôn dầu rồi cướp chính quyền xứ Mino, thành Lãnh Chúa một phiên trấn lớn. Sau này con rể của ông là Oda Nobunaga đã thực hiện được giai đoạn đầu của việc thống nhất Nhật Bản, chấm dứt thời Chiến quốc của các sứ quân.

"Saka no ue no kumo" (Mây trên đường dốc) là chuyện lớp người trẻ Nhật Bản thời Minh Trị Duy Tân đã ý thức được nghĩa vụ xây dựng quốc gia đồng thời xây dựng chính mình, trong hoàn cảnh lịch sử cam go khi nền tảng quốc gia cũ đã đổ vỡ hoàn toàn. Với khí phách của những người tiên phong khai phát, họ đã cần mẫn và dũng cảm đối đầu với mọi khó khăn để khai thông những đường tiến mới, cải cách hải quân, kỵ binh, văn học nghệ thuật hiện đại, đặt nền tảng mới xây dựng một quốc gia Nhật Bản tân tiến. Chiến tranh Nga-Nhật chiếm một phần quan trọng trong tác phẩm, như thực chứng cho thành quả của công cuộc Duy Tân. Những quan điểm của tác giả trình bày trong tác phẩm này (sử quan Shiba) rằng chiến tranh Nga-Nhật thực chất là chiến tranh tự vệ của Nhật Bản; trong trận tấn công Lữ Thuận, sở dĩ quân Nhật thiệt hại nặng đến như thế là vì tướng chỉ huy và các tham mưu bất tài... đã gây nhiều tranh cãi trong giới nghiên cứu lịch sử.

.........

Nhiều tác phẩm của Shiba Ryotaro đã được dịch và yêu thích ở Hàn quốc, Trung quốc. Một số tác phẩm của Shiba Ryotaro đã được dịch ra tiếng Anh, trong đó có "Drunk as a Lord: Samurai Stories" (2001), "Kukai the Universal: Scenes from His Life" (2003), "The Last Shogun: The Life of Tokugawa Yoshinobu" (2004), "The Tatar Whirlwind: A Novel of Seventeenth-Century East Asia" (2007)... Shita Ryotaro để lại cho đời một số lượng đồ sộ những tác phẩm dài hơi, xây dựng công phu, vừa có giá trị tư liệu lịch sử vừa có giá trị nghệ thuật, lẫn giải trí, xứng đáng là tác gia hạng nhất của Nhật Bản về tiểu thuyết lịch sử.


Phạm Vũ Thịnh
Sydney 03-2008

Miyamoto Musashi BOOM!

Bài viết: Nawata Kazuo (nhà phê bình văn học)
Cung cấp tài liệu: Kero
Người dịch: Nhất Như




Miyamoto Musashi đối với người Nhật hiện nay

Gần đây nước Nhật chứng kiến sự trỗi dậy của làn sóng Miyamoto Musashi, bậc kiếm thánh sống vào thế kỷ thứ XVII và làn sóng này vẫn còn tiếp diễn trong đại chúng với bộ truyện tranh (Manga) "Vagabond" của họa sĩ Inoue Takehiko (nxb Koudansha). Bộ truyện tranh này được dựng lại từ cuốn tiểu thuyết "Miyamoto Musashi" của văn hào Yoshikawa Eiji vốn đã trở thành tác phẩm kinh điển của thể loại văn học đại chúng, bộ truyện tranh này đã bán được hơn 2.7 triệu bản. Và năm 2003, đài truyền hình NHK đã cho ra mắt Taiga Drama (phim truyền hình dài tập về đề tài lịch sử ở Nhật) "Musashi" cũng dựa trên tác phẩm của Yoshikawa tiên sinh. Cũng có thể thấy rất nhiều sản phẩm khác nhau liên quan đến nhân vật kiếm khách đã đi vào huyền thoại này trong các hiệu sách, những bộ phim truyền hình dài tập hay phim điện ảnh (theo thống kê của người dịch, có khoảng 10 phim điện ảnh khác nhau về Miyamoto Musashi) dưới dạng DVD cùng khai thác đề tài này. Ngay cả bản CD âm thanh cũ với giọng đọc của nhà văn Tokugawa Musei (1894–1971) cũng được tái bản lại.




Trong số những ấn phẩm liên quan đến Musashi trong thời gian gần đây, đáng chú ý nhất là cuốn "Miyamoto Musashi no shinjitsu" (sự thật về Miyamoto Musashi) của tác giả Kojima Hideo do nxb Chikuma Shobou phát hành năm 2002. Bản thân tác giả là kiếm sinh 7 đẳng thuộc phái kiếm Nhất Đao (Ittou ryu, một phái cổ kiếm có ảnh hưởng rất mạnh đến Kiếm đạo hiện đại) do Shihan Takano Hiromasa chỉ đạo. Cuốn sách này dẫn chứng khá tốt về mặt văn học cũng như lịch sử, đưa ra những cái nhìn sắc bén về nhân vật Musashi từ những tài liệu ghi lại thân thế của ông.



Kojima nhận định rằng nhân vật Miyamoto Musashi như chúng ta biết đến ngày nay có thể được khai sinh trong thời Shouwa (1926– 89), khi bộ tiểu thuyết của Yoshikawa Eiji tiên sinh được đăng dài kỳ trên báo bắt đầu từ tháng 8-1935 và kết thúc vào tháng 6-1939. Qua bộ tiểu thuyết "Miyamoto Musashi" của Yoshikawa, nhân vật này đã chuyển từ nhân vật chính của những vở kịch, câu chuyện lãng mạng thành một hình tượng lịch sử sống động, và là kiếm khách nổi tiếng nhất mọi thời đại.

(Bản thân người dịch cũng là người say mê bộ tiểu thuyết của Yoshikawa tiên sinh)




Nhưng sự thật là người ta ít biết gì về một Musashi bằng xương bằng thịt. Người ta chỉ biết rõ một vài sự kiện vào cuối đời Musashi: ông được chúa Hosokawa Tadatoshi, thành chủ Kumamoto xứ Higo (phía nam Nhật Bản) mời đến làm khách. Và chúa Hosokawa đã yêu cầu Musashi viết cuốn chuyên luận về kiếm pháp là "Hyou-hou sanjugo ka jou" (Ba mươi lăm điều về binh pháp. Chú ý từ "binh pháp" trong thời kỳ này nặng về nghĩa võ nghệ, kiếm pháp). Cuốn sách này lời lẽ trong sáng, khúc chiết nhưng không phải là truyền thư cho đệ tử. Ngoài ra Musashi còn viết một cuốn sách khác nữa là "Gorin no sho" (Ngũ Luân thư) lúc trước khi mất vài ngày vào năm 1645. Cuốn sách thứ hai này cho đến nay vẫn được xem là có giá trị trong nhiều mặt khác nhau, không chỉ ở mặt võ nghệ. Musashi tiết lộ đôi chút thông tin về nửa trước của cuộc đời mình trong cuốn "Gorin no sho" nhưng không ai rõ về tiểu sử của ông trong giai đoạn trước. ( Tham khảo truyện ngắn: "Chân thuyết Miyamoto Musashi" trong tập "Kiếm khách liệt truyện", Nhất Như dịch, nxb Văn học 200



Người ta cho rằng Musashi sinh năm Tenshou thứ 12 (1584) nhưng về nơi sinh thì có hai thuyết. Thuyết đầu cho rằng đó là tỉnh Hyogo ngày nay (xứ Harima xưa), thuyết sau cho là tỉnh Okayama (Mimasaka ngày xưa) và thuyết đầu hiện tỏ ra thuyết phục hơn. Còn ông Kojima thì cho rằng Musashi chỉ mới được "sinh ra" trong thời Shouwa mà thôi vì kể từ khi bộ tiểu thuyết của Yoshikawa Eiji xuất hiện vào những năm 30, hình tượng Miyamoto Musashi đã trở nên quá quen thuộc với dân Nhật như một người hàng xóm.

Vậy thì hình tượng Musashi được miêu tả như thế nào trong tiểu thuyết của Yoshikawa Eiji? Đó là một con người sống giản dị với hùng tâm cầu đạo, tìm kiếm tinh thần bình an và sự khai ngộ qua kiếm đạo. (Danh từ "đạo" trong bài này phải hiểu là con đường cần phải đi của mỗi người, của cuộc nhân sinh và chẳng có gì liên quan tới đạo giáo cả)
Cho đến trước khi có tiểu thuyết của Yoshikawa tiên sinh, Musashi đã từng xuất hiện trong rất nhiều tác phẩm Koudan (một loại hình diễn thuyết cổ, xem "Koudan Miyamoto Musashi", Nhất Như dịch, nxb Văn Học -2007). Trong Koudan, Musashi phải trải qua nhiều gian khổ và cuối cùng đánh bại Sasaki Ganryu (Sasaki Kojirou), báo thù cho cha.
Nhưng Yoshikawa tiên sinh đã biến thanh kiếm sát nhân của Musashi thành biểu tượng triết lý của sự cầu đạo và hoàn thiện bản thân của một con người khiêm tốn đang trên đường tìm kiếm chân lý. Bộ tiểu thuyết này còn nói lên rằng Sasaki Kojirou không chỉ là đối thủ mạnh nhất trong đời Musashi mà còn là một người tin tưởng vào kỹ thuật, sức mạnh của bản thân, đối lập với thanh kiếm tinh thần của Musashi.



Câu chuyện của Yoshikawa bắt đầu với cảnh thằngTakezou (tên thời trẻ của Musashi trong tiểu thuyết) 17 tuổi nằm lăn lóc giữa đống xác chết trên chiến trường sau khi trận Sekigahara kết thúc. Tiếp sau đó là cảnh dân làng ghét bỏ Takezou, bắt giam hắn trong thành Himeji. Nơi đây Takezou đã giác ngộ và được đổi tên thành Miyamoto Musashi. Câu chuyện còn tiến triển với trận đánh sống còn trên đồi Bát Nhã (Hannya) và trận quyết đấu kinh thiên động địa ở chùa Nhất Thừa (Ichijou-ji). Câu chuyện cuộc đời của Musashi dần hé mở thông qua hệ thống nhân vật phụ phong phú, gồm có sư thầy Takuan, một người bạn cố vấn tinh thần của Musashi, Otsu, Matahachi là những người bạn thời thơ ấu của Musashi. Tất cả đều là nhân tố để xây dựng nên khái niệm hợp nhất hai thái cực đối lập nhau của Musashi (sau này lập phái kiếm Niten-ichi Ryu, Nhị Thiên Nhất lưu) cũng như nhận thức của Musashi về tính "nhất như" của kiếm đạo và Thiền (Kiếm-Thiền nhất như). Nhưng điều đáng chú ý là khi Yoshikawa tiên sinh viết bộ "Miyamoto Musashi" thi chiến tranh Nhật-Trung đã nổ ra với sự kiện cầu Marco Polo năm 1937. Chiến sự càng căng thẳng khi quân Nhật chiếm Nam Kinh và đụng độ lực lượng Xô Viết ở Nomanhan. Cuộc đệ nhị Thế chiến ở châu Âu nổ ra chỉ 2 tháng sau khi loạt truyện dài kỳ đăng báo của Yoshikawa kết thúc. Câu chuyện được nxb Koudansha in thành bộ 6 cuốn sách (1936-39. Sau này tái bản khổ bỏ túi với 8 cuốn) và nó nhanh chóng trở thành best-seller trong thời chiến. Năm 1941, quân Nhật gây chiến với Mỹ và lực lượng đồng minh, dân Nhật được trưng binh với số lượng chưa từng có trước đây để chiến đấu trên các mặt trận khắp châu Á và họ không có lựa chọn nào khác ngoài việc ngoan ngoãn tuân theo thể chế quân phiệt này. Trong tình hình khắt khe này, nhiều người thấy đồng cảm với độc hành đạo của Musashi, một cuộc tìm kiếm chân lý và hoàn thiện bản thân trên bước đường kiếm đạo.

Nguồn sức mạnh

Nhà phê bình văn học Ozaki Hotsuki viết rằng: "Trong trí nhớ của những người trưởng thành trong thời chiến, những người đã kết thúc cuộc đời ở tuổi 20, thì "Miyamoto Musashi" là một trong những cuốn sách hấp dẫn nhất đối với họ và nó cho họ biết cần phải làm gì để hoàn thiện nhân sinh của mình tốt nhất. Đối với chúng tôi, những người trẻ trong thời gian chiến tranh thì cuộc sống có nghĩa là cái chết đang đến gần, và quyết tâm cầu đạo của Musashi đã cho chúng tôi thấy cần phải làm gì để hoàn thiện nhân sinh của mình" ("Yoshikawa Eiji: Hito to bungaku [Yoshikawa Eiji: con người và văn học], nxb Shin-yudou, 1981).

Katou Kojirou, một nhà phê bình khác đã mô tả bộ sách này đã lôi cuốn người đọc như thế nào: "cách Musashi tự bảo vệ bảo thân để sinh tồn khi bị bao vây giữa những âm mưu và hiểm họa đã mang lại cho những người bình thường niềm hy vọng rằng họ cũng có thể vượt qua thời khắc khó khăn nhất của cuộc chiến". "Tinh thần sinh tồn, luôn muốn sinh tồn và không bỏ cuộc trước gian nan của Musashi dễ dàng trở thành chỗ dựa cho những con người luôn sống trong hoàn cảnh mạng sống bị đe dọa như thời chiến"
(Trích Meiji, Taishou, Shouwa no Eiyu -"Anh hùng thời Meiji, Taishou và Shouwa", nxb San-ichi Shobou, 1964. Nội dung sách này nói về 3 nhân vật anh hùng trong thời đại mới là Kunisada Chuji, Ninja Sarutobi Sasuke, quỷ Thiên cẩu Kurama Tengu).



Yoshikawa Eiji

Sự đón nhận nồng nhiệt của độc giả đã kéo theo ý kiến phê phán rằng chính sự cống hiến cả tuổi thanh xuân của Musashi vào con đường kiếm đạo, sự khổ hạnh, cấm dục, nhẫn nhục của Musashi đã cổ súy cho tinh thần cực đoan của dân Nhật, từ giới bình dân cho tới những nhà lãnh đạo và khiến họ tiếp tục duy trì cuộc chiến ở Thái Bình Dương. Và sau khi chiến tranh kết thúc, đại chúng đã bắt đầu đọc lại "Miyamoto Musashi", xem đó là một nguồn sức mạnh động viên họ trong tình trạng hỗn loạn của đất nước và để mở ra con đường mới cho tương lai.
Trong số những bức thư mà tác giả Yoshikawa Eiji nhận được trong năm 1949 có những lời lẽ rằng: "Gần đây hiếm có quuyển sách nào động viên những người trẻ tuổi chúng tôi trong thời gian khó khăn như thế này, Miyamoto Musashi đã chỉ cho chúng tôi thấy con đường mình phải đi và giúp chúng tôi luôn vươn về phía trước" và "nếu chúng ta có được tinh thần như Musashi thì chúng ta sẽ chẳng khó khăn gì để vượt cơn nguy khốn". Miyamoto Musashi đã trở thành hình tượng anh hùng giúp duy trì, giữ vững lòng người trong suôt thời chiến cũng như sau khi nước Nhật bại trận, một điều chưa từng có trước đây và họ phải đối mặt với những khó khăn tưởng chừng không thể vượt qua được. Miyamoto Musashi đã trở thành hình tượng ăn sâu vào tâm trí người dân Nhật, không thể tách rời được nữa và nó gắn liền với ký ức thời Shouwa.
Vì vậy có thể hiểu được vì sao những tác phẩm khác về Musashi sau này khó có thể vượt qua được vị trí của Yoshikawa Eiji dù tác giả của nó có muốn như thế hay không. Những tác phẩm về Musashi sau này có thể kể đến: Sasaki Kojirou của Murakami Genzou (Koudansha, 1976), Yojou (dư tình) của Yamamoto Shugorou (Shinchousha, 1969), Sorekara no Musashi (Musashi kể từ đó) của Koyama Katsukiyo (Shueisha, 1967), Futari no mu (Có 2 Musashi) của Gomi Yasusuke (Tokuma shoten, 197 và Miyamoto Musashi Kettousha (Miyamoto Musashi quyết đấu giả) của Shibata Renzaburou (Shueisha, 2000). Trong số này có nhiều tác phẩm được dựng thành phim điện ảnh, truyền hình.

Một câu hỏi hơi bi quan của những tác giả này đặt ra, những người còn trẻ trong thời gian chiến tranh, thông qua nhân vật Musashi là: liệu tiểu thuyết họ viết ra có mục đích để vượt qua cái chết hay không, hay chỉ là âm thầm chấp nhận nó. Những tình cảm mà họ không thể từ bỏ, những thứ đã không còn hợp với xã hội Nhật Bản sau chiến tranh là gì? Họ cảm giác được tình hình tồi tệ khi nhiều người, trong thời hậu chiến đã vội vứt bỏ ngay những ký ức về thời chiến trong cuộc chạy đua theo đuổi giá trị vật chất.
Đoạn cuối cùng trong tiểu thuyết của Yoshikawa tiên sinh mô tả trận quyết đấu giữa Musashi với Sasaki Kojirou trên đảo Ganryu. Yoshikawa viết rằng "Kojirou tự tin vào thanh kiếm của sức mạnh và kỹ thuật của mình, còn Musashi thì tin vào thanh kiếm tinh thần. Đó là sự khác biệt duy nhất giữa hai người".
Trong cuộc chạy đua mưu cầu vật chất sau khi chiến tranh kết thúc, "tinh thần" chính là thứ người Nhật đã vứt bỏ mà chỉ tập trung vào vật chất, kinh tế mà thôi; nói cách khác là họ tập trung vào sức mạnh, kỹ thuật như Kojirou trong tiểu thuyết. Trong suốt thời gian kinh tế Nhật tăng trưởng thần kỳ và thời kỳ kinh tế bong bóng, những câu chuyện về các nhân vật lịch sử vĩ đại ở Nhật như Tokugawa Ieyasu, người lập ra chế độ Mạc Phủ hơn 250 năm; Sakamoto Ryouma, người anh hùng có công rất lớn trong việc mở đường cho cuộc Minh Trị Duy Tân năm 1868; và Oda Nobunaga, người đầu tiên có công thống nhất nước Nhật loạn lạc thời Chiến quốc; những nhân vật này được miêu tả với tài năng lãnh đạo thần thánh, mưu lược hơn người chứ không phải là những kẻ đi tìm chân lý trên độc cô đạo như Miyamoto Musashi. John Dower viết trong cuốn "Embracing Defeat" rằng :"con đường còn lại duy nhất mà chủ nghĩa dân tộc của nước Nhật sau khi bại trận để lại cho những nhà lãnh đạo chính là kinh tế". Chính điều này đã dẫn đến việc đại chúng ồ ạt đọc lịch sử và tiểu thuyết lịch sử như thế.

Người hùng bất khuất

Những gì mà đại chúng tìm thấy trong những người hùng khác ngoài Musashi chính là những gì mà một kẻ theo độc cô đạo, độc hành đạo rất ít khi sở hữu: đó là khả năng lãnh đạo tổ chức. Tại sao các nhà lãnh đạo của tổ chức luôn được thần thánh hóa trong thời gian kinh tế phát triển vượt bậc và thời kỳ kinh tế bong bóng? Chỉ có thể trả lời rằng bởi vì người Nhật trong thời kỳ này tin rằng xã hội đã điều chỉnh là tổ chức hiệu quả nhất cho phép họ phát huy hết năng lực của mình và bảo đảm cho họ những nhu cầu về cuộc sống.
Đó là bảo đảm về mặt vật chất, bảo đảm chọ có đủ cái ăn, và đại chúng đọc văn chương như một thứ thông tin, sự đa dạng hóa trong các giá trị đã góp phần thúc đẩy khuynh hướng này. Không có mấy khái niệm ảnh hưởng sâu sắc đến người Nhật như cụm từ "sự đa dạng hóa trong giá trị". Nghe cụm từ này khiến người ta không an tâm. Nó làm họ khó chịu vì có thể có những giá trị mà họ ít biết tới và chúng làm tổn thương tới lòng tự tin của họ, khiến họ phải từ bỏ những quy tắc mình đã chấp nhận trong một thời gian dài.

Trong cuốn sách luận kinh điển về Musashi là :Miyamoto Musashi to Nihonjin" (Miyamoto Musashi và người Nhật Bản, Koudansha 1964), tác giả Kuwabara Takeo (1904–8, nhà phê bình, học giả văn chương Pháp chỉ ra những đức tính mà người Nhật Bản đề cao nhất là:

1. Kỷ luật bản thân: cầu đạo, theo đuổi đạo và cái "vô", mến chuộng võ nghệ và văn hóa võ nghệ cũng như nghệ thuật, đề cao sức mạnh ý chí, tính tự lập không dựa dẫm, luôn quan tâm đến người khác, cho và nhận, giá trị của cuộc sống, lòng chính trực ngay thẳng.

2. Quan hệ máu mủ, đồng loại: yêu đồng tộc, ơn-nghĩa xã hội, hòa hợp với mọi người, biết ơn với trời đất (thiên ơn), giữ danh dự gia tộc, biết hổ thẹn.

3. Lòng từ bi: xem thế giới này là vô thường, từ bi với vạn vật, luôn nhỏ nhẹ dịu dàng và tính đa cảm.

Tuy nhiên, trong bối cảnh xã hội có quá nhiều thay đổi sau chiến tranh, rất nhiều người đã vứt bỏ những quy tắc này. Khi vứt bỏ những quy chuẩn xã hội đã được chấp nhận trong thời gian dài này, con người ta trở nên quá bận tâm tới thông tin và cái lợi trước mắt. Nhưng liệu đây có phải là những gì đã xảy ra hay không?




Bây giờ là lúc thời hoàng kim của kinh tế, thời kỳ bong bóng đã đi vào quá khứ. Nếu như thời trước đệ nhị Thế chiến, người Nhật nghèo nàn về vật chất nhưng sung mãn về tinh thần và tâm hồn thì trong thời đương đại, tinh thần và tâm hồn của họ dường như bị bỏ hoang. Đây là thời điểm mà con người không thỏa mãn về sự sung túc tiền bạc hay tinh thần của thời kỳ kinh tế thoái trào. Trong tình trạng
bế tắc này, Miyamoto Musashi đã sống dậy như một hình tượng người hùng bất khuất để vượt qua khó khăn. Ngày nay, độc giả của Miyamoto Musashi không chỉ là những người đã biết tác phẩm này dưới dạng này hay dạng khác trong quá khứ. "Miyamoto Musashi no yomarekata" (cách đọc Miyamoto Musashi), một cuốn sách nghiên cứu chi tiết về số người đọc Miyamoto Musashi của Sakurai Yoshiki (Koubunkan, 2003) chỉ ra rằng độc giả trẻ tuổi bộc lộ nhiều cảm xúc khác nhau về nhân vật Musashi. Điều này cũng có thể thấy được qua cuộc phỏng vấn Inoue Takehiko, tác giả bộ truyện tranh Vagabond, rằng: "Rất nhiều độc giả của tôi là những chàng Musashi trẻ, những người có thể tiến về phía trước, phía mục tiêu mà họ thực sự muốn đạt được".

Trong thời đại các giá trị đang thay đổi này, có lẽ người ta đang khao khát một cái gì đó vững chắc, kinh điển không dễ lung lay như Miyamoto Musashi. Chúng ta có thể thấy hai điều trong phong trào Musashi những năm gần đây. Một là người Nhật đang đọc lại tiểu thuyết của Yoshikawa lần nữa để tìm kiếm sự chỉ dẫn cho cuộc sống của mình. Thứ hai là người ta đã lần nữa đề cao Musashi như một hình tượng luôn đối mặt với hoàn cảnh khó khăn của mình.
Chính thực tế khó khăn đã làm Miyamoto Musashi phục sinh trở lại, giúp người ta đối mặt với thử thách.

"Miyamoto Musashi" của Yoshikawa Eiji cho đến nay vẫn là bộ sách dẫn đầu trong doanh số bán ra.

Thế nào là tiểu thuyết thời đại?

Ở Nhật Bản có một thể loại tiểu thuyết là tiểu thuyết thời đại (Jidai shousetsu) thuộc dòng văn học đại chúng. Tiểu thuyết thời đại, hay nói nôm na là tiểu thuyết võ hiệp, kiếm hiệp có liên quan mật thiết và thường bị nhầm lẫn với tiểu thuyết lịch sử, tiểu thuyết dã sử. Trong một phạm vi nhất định thì có thể xem tiểu thuyết thời đại là tiểu thuyết dã sử. Bối cảnh của tiểu thuyết thời đại thường tập trung vào xã hội Nhật Bản thời phong kiến mà điển hình là thời Kamakura và thời Edo, thời đại thịnh trị của giai cấp võ sĩ. Nhân vật của tiểu thuyết thời đại thường tập trung vào những võ sĩ Samurai, những Ninja ẩn mật thời phong kiến và nội dung thường xoanh quanh sinh hoạt của võ gia, mô tả thế giới quan của giai cấp Samurai thông qua những chuyện báo thù, chuyện hành hiệp giang hồ của giai cấp này. Tuy nhiên đề tài của tiểu thuyết thời đại không chỉ giới hạn ở tầng lớp võ sĩ mà còn mở rộng ra sinh hoạt của tầng lớp thị dân kẻ chợ thời phong kiến. Hai tác gia Yamamoto Shugorou và Fujuzawa Shuhei nổi tiếng với loạt tiểu thuyết thời đại miêu tả sinh hoạt của tầng lớp thị dân.

Có thể nói khởi điểm của thể loại tiểu thuyết này là sự ra đời của bộ trường thiên “Daibosatsu Touge” (Đèo Đại Bồ Tát) của Nakazato Kaizan đăng liên tục trên báo Miyako Shimbun từ năm Taishou 2 (1913). Daibosatsu Touge là một kiệt tác của Nakazato Kaizan thể hiện thế giới quan của Phật giáo Đại thừa thông qua nhân vật Tsukue Ryunosuke, một võ sĩ vô chủ theo chủ nghĩa hư vô. Các tác phẩm khác của Nakazato cũng nặng về tư tưởng Phật giáo. Một vài tác gia trước Đệ nhị Thế chiến nữa là Osaragi Jirou với “Akou Roushi” (47 võ sĩ thành Akou), Kikuchi Kan, Kaionji Chougorou, Hasegawa Shin,….

Một bậc thầy trong làng tiểu thuyết thời đại trước chiến tranh là Yoshikawa Eiji với tác phẩm để đời “Miyamoto Musashi”. Thông qua hình tượng kiếm khách bất bại Miyamoto Musashi sống đầu thời Edo, Yoshikawa Eiji đã tóm gọn cái được gọi là “tinh thần Nhật Bản” (Yamato Damashii) tiêu biểu vào trong bộ tiểu thuyết này. Cho đến nay “Miyamoto Musashi” vẫn là một trong hai bộ sách được nhiều người Nhật đọc nhất. Có thể nói không một người Nhật nào không biết đến Miyamoto Musashi, âu một phần công lao thuộc về Yoshikawa. Bộ tiểu thuyết này mang giá trị giáo dục tích cực, đề cao tinh thần cầu đạo tinh tấn dũng mãnh và luôn được giới cầm quyền xem trọng. Thời kỳ sau chiến tranh cũng chứng kiến nhiều tác gia tài năng với sự ra đời của hàng loạt tác phẩm tầm cỡ như Hasegawa Shin với “kiếm sĩ mù” Zatouichi, Yamada Futarou với loạt tiểu thuyết Ninja gây sóng gió trong văn đàn và trở thành đề tài cho điện ảnh khai thác, Gomi Yasusuke với bộ tiểu thuyết về gia tộc võ sĩ Yagyu, Ikenami Shou Tarou với loạt tiểu thuyết kiếm khách, Shibaryou Tarou với bộ “Ryouma ga Yuku” kể về nhân sinh quan của chí sĩ Sakamoto Ryouma thời Bakumatsu,…..
Khác với tiểu thuyết võ hiệp Trung Hoa, tiểu thuyết thời đại Nhật Bản thường lấy sự kiện, nhân vật có thực trong lịch sử và thông qua đó thể hiện cách nhìn nhận của tác giả đối với một vấn đề nào đó. Chính vì là nhân vật và sự kiện lịch sử nên kết quả không thể thay đổi nhưng cách nhìn nhận của tác giả về sự kiện, nhân vật lịch sử đó thường rất phóng khoáng và đa chiều, không bị phiến diện. Một nhân vật bị xem là phản loạn thì lại được tác giả nhìn nhận ở góc độ khác, lý giải vì sao lại dẫn đến những hành động phản loạn và ở một góc độ nào đó thì lại là nhân vật anh hùng trong tiểu thuyết. Đó là một điểm thú vị của tiểu thuyết thời đại.

Tiểu thuyết thời đại còn được gọi là tiểu thuyết Chambara, bắt nguồn từ “chanchan barabara” trong tiếng Nhật mô phỏng âm thanh khi giao đấu kiếm. Tiểu thuyết thời đại trở thành mảnh đất màu mỡ cho điện ảnh khai thác (phim truyện dựng từ loại tiểu thuyết này gọi là Jidaigeki). Rất nhiều Jidaigeki đoạt giải thưởng lớn tại các liên hoan phim quốc tế, mà điển hình là “Shichinin no Samurai” (bảy võ sĩ Samurai), Kakushiken Oninotsume, Tasogare no Seibei, Bushi no Ichibun,….

Và phim dựng từ tiểu thuyết thời đại gọi là Jidaigeki. Một số cái tên quen thuộc có thể kể ra là: Zatoichi- kiếm sĩ mù, Azumi, Tasogare no Seibei, Siti nin no Saumurai,.... Những phim này không ít thì nhiều gần đây người Việt cũng bắt đàu chú mục đến.

Một số tiểu thuyết gia thời đại: Yoshikawa Eiji, Shiba Ryou Tarou, Ikenami Shou Tarou, Fukusawa Shuhei, Endou Shusaku

Yoshikawa Eiji(吉川英治) ( 1892-1962 ) là một trong những tiểu thuyết gia Nhật Bản nổi tiếng nhất với thể loại tiểu thuyết lịch sử. Ông từng làm nhiều nghề trước khi bước vào nghề viết và bắt đầu nổi tiếng với “Naruto Hichou” (鳴門秘帖) và trở thành tác gia văn học đại chúng tiêu biểu với “Miyamoto Musashi “đăng liên tục trên tạp chí Asahi kể từ năm 1935. Ông chịu nhiều ảnh hưởng của văn học cổ điển Trung Hoa và Nhật Bản như truyện Thử Hử, Tam Quốc Chí hay truyện Heike để rồi sau này ông lại kể lại những câu chuyện này dưới cái nhìn của mình với ngôn ngữ dễ tiếp nhận hơn. Ông nhận được huân chương văn hóa năm 1960, giải thưởng cao quý nhất dành cho người cầm bút và mất ngày 7 tháng 9 năm 1962 vì ung thư phổi. Yoshikawa Eiji được xem là một trong những cây bút viết tiểu thuyết lịch sử lớn nhất không chỉ ở Nhật Bản mà còn là phạm vi toàn cầu. Cả đời ông viết khoảng 80 trường thiên và 180 đoản thiên.


Kinh lịch:


Ông sinh vào ngày 11 tháng 8 năm 1892 với cái tên Yoshikawa Hidetsugu (吉川英次)tại tỉnh Kanagawa và là con thứ của Yoshikawa Naohiro, nguyên là một võ sĩ của phiên Odawara. Thời còn học tiểu học từng ước mơ sau này trở thành kỵ sĩ, đến năm 10 tuổi thì bắt đầu có bài viết gửi đăng tạo chí. Năm 11 tuổi vì bố làm ăn thất bại nên phải nghỉ học và đi làm. Năm 18 tuổi gặp tai nạn suýt chết khi đang làm việc tại bến tàu Yokohama, năm 1910 lên Toukyou học việc trong một hiệu sơn. Khoảng thời gian này ông quan tâm đến thơ Haiku được thể hiện qua truyện tranh. Ông tham gia vào một hội thơ và bắt đầu viết Haiku qua truyện tranh với bút danh Kijirou (雉子郎), Kiji nghĩa là con trĩ. Năm 1914 ông nhận được giải nhất với tác phẩm “Enoshima Monogatari” trong cuộc thi sáng tác do nhà xuất bản Koudansha tổ chức. Năm 1921 gia nhập tờ báo Maiyu shimbun và trong những năm sau đó bắt đầu xuất bản các tác phẩm nhiều kỳ. Thời gian này ông viết “Shinranki” kể về cuộc đời sư Thân Loan.


Năm 1923 kết hôn với Akazawa Yasu và trong năm này xảy ra trận động đất lớn ở Kantou làm tờ báo nơi ông làm việc phải đóng cửa nên phải gửi tác phẩm đến nhà xuẩt bản Koudansha. Trận động đất này khiến ông quyết tâm theo đuổi nghề viết. Sau đó vài năm Koudansha công nhận ông là tác gia số một của họ. Ông từng sử dụng qua 19 bút danh khác nhau trước khi chọn Yoshikawa Eiji. Thực chất đây chỉ là cách đổi chữ từ Hidetsugu, tên ông sang Eiji mà thôi. Hidetsugu còn có thể đọc là Eiji và bút danh này được sử dụng mãi đến sau này. Lần đầu tiên ông sử dụng bút danh này là với tác phẩm “Kennan Jonan” (Kiếm nạn nữ nạn). Rồi tên tuổi ông nhanh chóng được biết đến qua “Naruto hichou” đăng liên tục trên tờ Osaka shimbun.

Đầu những năm 30 thì các tác phẩm của ông trở nên hướng nội, phản ánh những khó khăn trong cuộc sống nhưng đến năm 1935, với trường thiên tiểu thuyết “Miyamoto Musashi” đăng trên tờ Asahi shimbun thì tên tuổi ông đã trở thành bất tử trên văn đàn Nhật Bản nói riêng và của cả thế giới nói chung. Có thể nói đây chính là kiệt tác để đời của ông, một trường thiên tiểu thuyết của văn học đại chúng được xây dựng từ cuộc đời của kiếm khách vô song có thật trong lịch sử. Quá trình hình thành nên kiếm khách Miyamoto Musashi là một chuỗi dài những trui rèn với tinh thần cầu đạo tinh tấn dũng mãnh. Tác phẩm này đã châm ngòi cho phong trào khai thác Miyamoto Musashi ở nhiều tác gia văn học khác cũng như các lãnh vực khác như phim ảnh, kịch nghệ. Hầu như không một người Nhật Bản nào không đọc Miyamoto Musashi.


Năm 1937 chiến tranh với Nhật Trung nổ ra và tờ Asahi shimbun phái ông làm đặc phái viên. Thời gian này ông ly dị Akazawa Yasu và tái hôn với Ikedo Fumiko và vẫn tiếp tục viết với nhiều ảnh hưởng của văn học cổ điển Trung Hoa như tác phẩm “Shin Sangokushi” (Tân Tam Quốc Chí).


Chiến tranh kết thúc và ông cũng tạm ngừng viết, sống tại Yoshino, khu ngoại ô thành phố Toukyou. Sau đó không lâu, vào năm 1947 ông bắt đầu viết lại và kết quả là sự ra đời của các tác phẩm như “Shin Heike Monogatari” (Truyện Heike mới) đăng trên tuần san Asahi (1950) và “Shihon Taiheiki”.


Toàn bộ các tác phẩm của Yoshikawa Eiji được nhà xuất bản Koudansha xuất bản chia thành 80 cuốn gọi là : Yoshikawa Eiji Rekishi Jidai Bunko ( Văn khố tiểu thuyết thời đại lịch sử của Yoshikawa Eiji).


1 : Kenjo Kennan ―剣難女難

2~ 4 : Naruto Hichou -鳴門秘帖

5~ 7: Edo Sangokushi―江戸三国志

8 : Kankan mushi wa Utau―かんかん虫は唄う

9: Rougoku no hanayome-牢獄の花嫁

10: Matsu no Rohachi―松の露八

11~13: Shinran―親鸞

14~ 21: Miyamoto Musashi―宮本武蔵

22~32 : Shinsho Taikouki―新書太閤記

33~ 40: Sangokushi―三国志

41~ 42: Minamoto Yoritomo―源頼朝

43: Uesugi Kenshin―上杉謙信

44: Kuroda Yoshitaka―黒田如水

45: Ooka Echizen―大岡越前

46: Taira no Masakado―平の将門

47~ 62: Shin Heike monogatari―新平家物語

63~ 70: Shihon Taiheiki ―私本体太平記

71 ~ 74: Shin Suikoden―新水滸伝

75: Jirokichi goushi-治朗吉格子

76: Yagyu tsukikage no shou―柳生月影抄

77: Wasure nokori no ki―忘れ残り記

77~78: Shinshuu Tenma kyou―神州天馬侠

_____________________________________________

Ikenami Shoutarou (池波正太郎 1923~1990) : Sinh tại Asakusa, Toukyou là một trong các tác gia viết tiểu thuyết thời đại lớn nhất Nhật Bản. Không chỉ là nhà văn, ông còn là nhà phê bình điện ảnh, nhà nghiên cứu ẩm thực nổi tiếng. Nhiều tiểu thuyết thời đại của ông đã trở thành đề tài bất tận cho điện ảnh Nhật Bản. Thuở nhỏ Ikenami rất thích điện ảnh. Ông viết nhiều tiểu thuyết thời đại với bối cảnh là thời Edo và Chiến Quốc, trong số đó có nhiều kiệt tác. Tên tuổi Ikenami trở nên bất hủ với những án văn đậm tình người nhưng không kém phần khốc liệt của các nhân vật võ sĩ thời trung cổ Nhật Bản.
Các tác phẩm đoạt giải : “Taiko”, “Sakuran”, “Koroshi no yonnin” (quyển đầu tiên trong series Shikakenin.Fujieda Baian), “Shikake hari”,”Ichimatsu Kozou no onna”.
Trường biên “ Onihei Hankachou” xây dựng nhân vật Hasegawa Heizou, một vị quan sống thời Edo có tài bắt trộm, giải quyết các vụ án đã trở thành đề tài bất tận cho phim ảnh. Tác phẩm “Sakuran” đã nhận được giải thưởng Naoki lần thứ 43 năm 1957.

Các tác phẩm chủ yếu :

Onihei Hankachou―鬼平犯科帳
Kenkyaku Shoubai―剣客商売
Kenkyaku Gunzou―剣客群像
Shikakenin.Fujieda Baian―仕掛け人.藤枝梅安
Ahou Garasu―あほうがらす
Sanada Taiheiki―真田太平記
Mukashi no aji―昔の味
Otoko no Sahou―男の作法
Sengoku Gensoukyoku―戦国幻想曲
Aji to eiga no saijiki―味と映画の歳時記
Ginza no nikki―銀座の日記
Yoru no senshi―夜の戦士
Chou no senki―蝶の戦記
Shinobi no kaze―忍びの風
Shinobi no onna―忍びの女
Shinobi Tamba Oosuke―忍者丹波大介
Hinokuni no shiro―火の国の城
Ninja Gunzou―忍者群像
Adauchi Gunzou―あだ討ち群像

______________________________________________

Shibaryou Tarou (司馬遼太郎)(1923~1996) tên thật là Fukuda Teiichi (福田定一) sinh tại Osaka và là một trong những tiểu thuyết gia lịch sử vĩ đại nhất Nhật Bản. Ông được biết đến nhiều qua thể loại tiểu thuyết lịch sử, truyền kỳ với lịch sử quan độc đáo và thể loại tùy bút, bút ký và Essay về lịch sử, văn hóa Nhật Bản, Đại Hàn và Trung Hoa. trong thời gian còn làm ký giả cho các tờ báo. Các bài Essay của ông được xuất bản thành bộ, trong đó có tập “Kaidou wo yuku” (街道をゆく)(đi trên đường) rất nổi tiếng ghi chép lại những chuyến đi vòng quanh Thế Giới của ông, qua nhiều nước và thông qua đó nói lên cách nhìn nhận của mình về lịch sử, văn hóa mỗi nước mà ông đi qua. Một tập Essay khác là “Ningen no shudan ni tsuite” (人間の集団について)
(suy nghĩ về tập đoàn người) kể lại chuyến đi thực tế của ông đến Sài Gòn trước năm 1975 và qua đó, dĩ nhiên, nêu lên nhận định của mình về tình hình chiến tranh Việt Nam.
Shiba là một cây đại thụ trong làng văn học đại chúng, nhân vật trung tâm và là một trong ba người được nhà phê bình Kawamoto Saburou đề cao là “Ichi Hei ni Tarou” (một ông Hei, hai ông Tarou. Ông Hei ở đây là Fujiwara Shuhei, hai ông Tarou là Shiba và Ikenami Shoutarou). Shiba được nhiều người đánh giá cao ở cái nhìn về lịch sử, lịch sử quan của ông thể hiện qua những trường thiên như “Ryouma ga yuku”, “Moeyo Ken”. Dĩ nhiên khi viết về lịch sử thì bị hạn chế rất nhiều về kết cấu, kết thúc và sự kiện. Nhưng Shiba cố gắng thổi một luồng gió mới vào thể loại tiểu thuyết lịch sử khi nhìn nhận nhân vật lịch sử ở những góc độ khác nhau. Ông thường bảo khi quan sát ai đó thì phải trèo lên cao nhìn xuống tổng thế. Còn nếu đứng ngang hàng nhìn mặt thì sẽ phát sinh nhiều ngộ nhận. Vì vậy, lý giải một nhân vật, sự kiện lịch sử là đặc điểm của Shiba. Nói Shiba là một con gà mắn đẻ quả không sai vì ông viết liên tục về sự thay đổi của Nhật Bản tập trung vào cuối thời Edo đến đầu Meiji. Số lượng tác phẩm của ông vô cùng lớn và hần nhiều người Nhật đều đọc ít nhất một tác phẩm của ông.

Kinh lịch:

Shibaryou Tarou chỉ là bút danh, Tarou là một cái tên phổ thông của nam giới. Shibaryou ở đây có nghĩa là “còn lâu mới bằng Shiba”. Shiba mà ông ngưỡng mộ ở đây là Shibasen (Tư Mã Thiên)(司馬遷 )sử gia Trung Hoa với bộ “Sử ký”. Shiba là con thứ của một chủ hiệu thuốc ở Osaka. Đời ông nội vốn là nông dân ở tỉnh Hyougo. Năm lên 2 tuổi thì anh trai mất, còn lại một em gái và một chị gái. Thuở nhỏ rất tinh nghịch, ghét đi học. Năm 1930 vào trường tiểu học ở Osaka, gần nhà mẹ có nhiều di tích thổ ngẫu thời tiền sử và cậu bé Teiichi bắt đầu thu nhặt những mảnh vở đồng, đá của các di tích. Có lẽ sự quan tâm đến lịch sử bắt đầu từ đây?
Tháng 4 năm 1940 Shiba vào khoa tiếng Mông Cổ trường Đại Học Ngoại Ngữ Osaka (Osaka gaidai) và trong thời gian này rất thích đọc văn học Nga và “Sử ký” của Tư Mã Thiên. Năm 1946 vào tờ báo Shin Nihon shimbun và trong khoảng thời gian này bắt đầu nghĩ đến chuyện viết tiểu thuyết. Thời gian này ông viết các ký sự về đại học, tôn giáo nhưng 2 năm sau tờ báo phá sản, Shiba vào đầu quân cho chi nhánh ở Kyouto của tờ Sankei shimbun, một trong những tờ báo lớn nhất thời đó. Năm 1955 cho ra đời tập tùy bút Salaryman sử dụng tên thật. Mấy tác phẩm sau này ông cũng dùng tên thật, sau được người bạn thân Terauchi Daikichi khuyên viết tiểu thuyết và tháng 5-1956 cuốn tiểu thuyết “Perusha no genjutsu shi” (Pháp sư Ba Tư) nhận được giải thưởng câu lạc bộ Koudan lần thứ 8. Đây là cuốn sách đầu tiên sử dụng bút danh Shibaryou Tarou. Sau đó cùng với Terauchi lập ra tạp chí “Kindai setsuwa” và liên tục gửi tác phẩm về nhiều tờ báo khác. Tháng 7 năm 1958 cuốn sách mang tên Shibaryou Tarou lần đầu tiên được xuất bản, là cuốn “Shiroi Kankiten”. Lúc bấy giờ ông được chú mục nhiều về các tác phẩm truyền kỳ cũng Yamada Fuu Tarou nhưng không nghĩ rằng mìng lại trở thành tiểu thuyết gia lịch sử. Sau đó bắt đầu viết “Fukurou no iru tojou” (sau này sửa thành “Fukurou no shiro”, tác phẩm này trở thành đề tài khai thác cho điện ảnh sau này) đăng liên tục trên báo và cho ra đời tập “Osaka samurai”. Năm 1960 cuốn “Fukurou no shiro” nhận được giải thưởng Naoki lần thứ 42, một giải thưởng văn học cao quý. Năm 1961 nghỉ việc ở tờ báo Sankei và bắt đầu cuộc sống của tác gia chuyên nghiệp.

Thời gian đầu ông viết nhiều truyện truyền kỳ và tiểu thuyết thời đại (xem bài tiểu thuyết thời đại) như “Osaka samurai”, “Kaze no bushi”, “Kazegami no mon” và một ít truyện trinh thám nhưng từ năm 1962 đăng tải “Ryouma ga yuku”, “Moeyo Ken” và từ năm 1963 là “Kunidori Monogatari”, Shiba đã bắt đầu nổi tiếng trong lãnh vực tiểu thuyết lịch sử. Có thể nói “Ryouma ga yuku” là kiệt tác để đời của ông. Bộ trường thiên này kể về cuộc đời của Sakamoto Ryouma, một võ sĩ sống vào cuối thời Edo và là nhân tố quan trọng để công cuộc Minh Trị Duy Tân thành công. Nhật Bản dưới sự cai trị của Tướng Quân Tokugawa đã bế quan tỏa cảng hơn 200 năm, vì vậy khi người phương Tây đến Nhật thì nhiều người nhận ra sự thua sút của mình với thế giới bên ngoài. Dân chúng sống trong 200 năm đóng cửa đã nuôi dưỡng nên một cái nhìn sợ sệt đối với người nước ngoài. Cuối thời Edo, họ Tokugawa đồng ý mở cửa giao thương với Mỹ và một số nước Châu Âu nhưng nhiều người chống lại điều này. Họ lập nên phái “Sonnou Joui” chủ trương lật đổ Tokugawa, trả lại quyền lực cho Thiên Hoàng và đuổi người ngoại quốc ra khỏi Nhật Bản. Một phái khác ủng hộ chế độ Mạc Phủ của Tokugawa và hai phái này đã gây ra cuộc nội chiến thảm khốc. Đương thời cảnh ám sát giữa ban ngày là chuyện bình thường. Sakamoto Ryouma, một con người có lương tri nhận ra rằng cần phải thay đổi, cần phải học theo phương Tây để bảo vệ Tổ quốc, để đuổi kịp trình độ của Thế giới.

Dĩ nhiên Shiba không phải là nhà nghiên cứu lịch sử mà chỉ là tiểu thuyết gia. Tác phẩm của ông là tiểu thuyết chứ không phải luận văn nghiên cứu. Nhưng có lẽ Shiba là bậc thầy trong cuộc sống (Jinsei no tatsujin) nên mọi góc nhìn của ông về lịch sử đều rất độc đáo. Shiba là người giỏi nói chuyện, lại là người giỏi lắng nghe. Các tập truyện đối thoại của ông rất nhiều. Shiba còn nổi tiếng với tài đọc nhanh. Một hôm có người bạn đến nhà chơi vừa uống cà phê vừa nói chuyện. Trong lúc người bạn vừa uống hết ly cà phê thì Shiba vẫn vừa nói chuyện và đọc xong một cuốn sách dày. Mô tả lại chính xác những gì đọc được nên mọi người đều kinh ngạc.

Năm 1981 trở thành hội viên hội nghệ thuật Nhật Bản và được chọn là người có nhiều cống hiến cho văn hóa năm 1991. Đến nam 1993 Shiba được nhận huân chương văn hóa. Ngày 12 tháng 2 năm 1996 mất tại bệnh viện quốc lập Osaka, thọ 72 tuổi. Kỳ lạ là nơi ông mất cũng chính là nơi nhân vật Omura trong cuốn tiểu thuyết “Hanagami” của ông mất. Ngày 10 tháng 3 có hơn 3000 người tham gia vào ngày hội “tiễn đưa Shibaryou”. Năm 2001 nhà tưởng niệm Shibaryou Tarou được thành lập . Phòng kỷ niệm Shibaryou ở văn học quán Himeji mỗi năm vào ngày sinh nhật mùng 7 tháng 8 đều mở cửa đón khách tham quan. Shibaryou Tarou là người kết bạn với các nhân vật lịch sử !

Các giải thưởng:

1956: Giải Koudan Kurabu lần 8 với “Perusha no Genjutsu shi”
1960: Giải Naoki lần 42 với “Fukurou no shiro”
1966: Giải Kikuchi kan lần 14 với “Kunidori Monogatari” và “Ryouma ga yuku”
1967: Giải thưởng nghệ thuật Osaka và giải thưởng nghệ thuật Mainichi với “Junshi”
1968: Giải thưởng độc giả Bungei shunju 30 với “Rekishi wo kikou suru”
1970: Giải thưởng văn học Yoshikawa Eiji với “Yo ni sumu hibi”
1976: Giải thưởng viện nghệ thuật Nhật Bản lần 32.
1981: Giải thưởng văn học Yomiuri 33 với “Hitobito no Asioto”
1982: Giải thưởng Asahi
1985: Giải thưởng phát thanh văn hóa, giải thưởng văn học Nhật Bản lần 16 với “Namban no michi” trong series “Kaidou wo yuku”
1986: Giải thưởng văn học Yomiuri 38 với “Roshia ni tsuite”
1988: Giải thưởng Meijimura 14 vớI “Dattan Shippuroku”
1991: Người có công trong lãnh vực văn hóa
1993: Huân chương văn hóa
1996: Giải thưởng Ihara Saikaku lần thứ nhất.

Các tác phẩm chính:

·Toàn tập, tuyển tập:

Shibaryou Tarou zenshuu ( 68 cuốn- Shibaryou Tarou toàn tập)
Shibaryou Tarou tampen zenshuu ( 12 cuốn – Shibaryou đoàn biên toàn tập)
Shibaryou Tarou ga kangaeta koto (15 cuốn- Những điều Shibaryou nghĩ)
Shibaryou Tarou taiwa senshuu ( 5 cuốn – Shibaryou đối thoại tuyển tập)

·Trường biên tiểu thuyết :

Fukurou no Shiro (1959 )- 梟の城
Kamigta Bushi (1660 ) ―上方武士
Kaze no Bushi (1961 ) ―風の武士
Sen’Un no yume (1961 ) ―戦雲の夢
Kazegami no Mon (1962 ) ―風神の門
Ryouma ga Yuku ( 1963 ) ―竜馬がゆく
Moeyo ken (1964 ) ―燃えよ剣
Shirikurae Magoichi (1964 ) ―尻啖え孫市
Koumyou ga Tsuji ( 1965 ) ―功名が辻
Shiro wo torubanashi (1965 ) ―城をとる話
Kunidori Monogatari (1965 ) ―国盗り物語
Hokuto no Hito (1966 ) ―北斗の人
Sekigahara (1966 )―関が原
Juuichi banme no shishi (1967 ) ―十一番目の志士
Saigo no Shougun ( 1967 ) ―最後の将軍
Junshi (1967 ) ―殉死
Natsugusa no Fu (1968 ) ―夏草の賦
Shinshi Taikouki (1968 ) ―新史太閤記
Yoshitsune ( 1968 ) ―義経
Tooge (1968 ) ―峠
Miyamoto Musashi (1968 ) ―宮本武蔵
Saka no ue no Kumo (1969 ) ―坂の上の雲
Youkai (1969 ) ―妖怪
Saigetsu (1969) ―歳月
Yo ni sumu Hibi (1971 ) ―世に棲む日々
Jousai (1971~1972 ) ―城塞
Hanagami (1972 ) ―花神
Tobu ga Gotoku ( 1975~1976 ) ―翔ぶが如く
Kochou no Yume (1979 ) ―胡蝶の夢
Hạng Vũ- Lưu Bang (1979 ) ―項羽と劉邦
Hitobito no Kyoon (1981 ) ― ひとびとの跫音
Nanohana no Oki (1982 ) ―菜の花の沖
Hakone no Saka (1984 ) —箱根の坂

·Tiểu thuyết trinh thám:

Buta to Bara (1960 )
Kojienjou (1962 )

·Đoản biên tiểu thuyết:

Osaka samurai (1959 ) ―大阪侍
Shinsetsu Miyamoto Musashi (1962 ) ―真説宮本武蔵
Bakumatsu (1963 ) ―幕末
Shinsengumi Keppuu roku (1964 ) ―新選組血風録
Yotte Sourou ( 1965 ) ―酔って候
Toyotomike ho hitobito ( 1967 ) ―豊臣家の人々
Orewa Gongen (1982 ) ―俺は権現

·Essay, đối thoại

Kaidou wo Yuku (1971 ) ―街道をゆく
Rekishi wo kikou suru ( 1962 ) ―歴史を紀行する
Ningen no shuudan ni tsuite (1973 ) ―人間の集団について
Choan kara Pekin e (1976 ) ―長安から北京へ
Rekishi no Butai (1984 ) ―歴史の舞台
Amerika no sobyou (1986 ) ―アメリカの素描
Sougen no Ki―草原の記

·Essay, tùy bút, bình luận

Rekishi no naka no Nihon (1974 ) ―歴史の中の日本
Rekishi to shiten (1974 ) ―歴史と視点
Roshia ni tsuite―ロシアについて
Kono kuni no katachi (1990 ) ―この国のかたち
Rekishi to fuudo (1998 ) ―歴史と風土
Ningen to iumono (1998 ) -人間というもの

______________________________________________

Fujisawa Shuuhei (藤沢周平- 1927~1997) tên thật là Kosuge Tomeji (小菅留治) là một trong những cây bút viết tiểu thuyết thời đại cự phách của Nhật. Ông sinh ra tại tỉnh Yamagata và là con thứ ba trong gia đình nông dân nên từ thuở nhỏ đã làm quen với công việc đồng án và nông cụ. Kinh nghiệm này có nhiều ảnh hưởng đến các tác phẩm của ông sau này khi viết về cuộc sống nông thôn và các tùy bút về đề tài này. Thời học tiểu học rất ham mê đọc các loại tiểu thuyết, tạp chí và không dễ gì buông tay khi đã cầm sách. Lên đại học ông theo ngành sư phạm nhưng sau lại theo nghề báo.

Năm 1963 đứa con gái đầu lòng ra đời nhưng chẳng bao lâu sau vợ mất, bi kịch này ảnh hưởng nhiều đến các tác phẩm ông viết ra và ông bắt đầu với thể loại tiểu thuyết thời đại. Thời kỳ đầu các tác phẩm của ông thường u ám và nhân vật chính chịu nhiều bi kịch. Năm 1965 bắt đầu sử dụng bút danh Fujizawa Shuuhei.

Fujizawa Shuuhei được biết đến nhiều qua cuốn “Ansatsu no nenrin” nhận được giải thưởng Naoki lần 69 năm 1972 và nhanh chóng trở thành tác gia văn học đại chúng được yêu thích nhất. Tuy được tôn xưng như thế nhưng bản thân ông lại ghét danh hiệu này.


Các tác phẩm của Shuuhei thường lấy bối cảnh thời Edo ở phiên Umisaka thuộc một miền quê mùa của nước Nhật. Umisaka không phải là một phiên có thực nhưng đó là hình ảnh quên nhà của ông. Nhân vật trong tiểu thuyết của Shuuhei thường là các võ sĩ Samurai bình thường, cấp thấp, xuất thân thấp kém (như chính bản thân ông) và nội dung thường xoay quanh những dằn vặt, đau khổ giữa trách nhiệm và tình người hay tình cảm nhẹ nhàng đầm ấm giữa người với người. Nhiều tác phẩm của ông được dựng thành phim và những bộ phim này luôn đoạt giải cao ở các liên hoan phim Quốc tế. Ông cũng viết về tầng lớp thị dân thời Edo, những kẻ thuộc tầng lớp thấp kém hơn giới võ sĩ.

Theo ý cá nhân thì tôi thấy nội dung tiểu thuyết của Shuuhei rất lắng đọng và sâu sắc nhưng lối kể truyện có phần chất phát, không mang tính uyên bác như Shibaryou Tarou hay lôi cuốn như Ikenami Shoutarou. Có lẽ xuất thân của Shuuhei có tác động đến điều này? Trong đời hoạt động văn nghệ, Shuuhei đã nhận được nhiều giải thưởng: Naoki, Yamamoto Shuugorou, Yoshikawa Eiji, Asahi. Ông mất năm 1997 vì ung thư gan.


Các tác phẩm chính:


Ansatsu no nenrin ―暗殺の年輪

Matazou no hi ―又蔵の火

Gyakugun no hata―逆軍の旗

Gimin ga kakeru―義民が駆ける

Takemitsu shimatsu―竹光始末

Nagatonokami no inbou―長門守の陰謀

Youjimbou nichigetsu no shou―用心棒日月抄

Kaiten no mon―回転の門

Issa―一茶

Yorozuya Heishirou katsujin ken―よろずや平四郎活人剣

Tasogare Seibei―たそがれ清兵衛

Semishigure―蝉しぐれ

Kakushiken Koeishou―隠し剣孤影抄



____________________________________________


Endou Shuusaku (遠藤周作―1923~1996) là một tiểu thuyết gia Catholic, tốt nghiệp khoa văn học Pháp đại học Keiou Gijuku.
Năm 12 tuổi nhận lễ rửa tội theo Catholic. Năm 1950 sang Pháp du học tại, theo đại học Lyon, sau khi về nước nhận được giải thưởng Akutagawa với tác phẩm “Shiroi hito”. Ông viết nhiều về đề tài công giáo và nhận được nhiều giải thưởng bên ngoài Nhật Bản. Endou cùng với Yoshiyuki Junnosuke, Yasuoka Shoutarou, Shono Junzou, Agawa Hiroyuki, Sono Ayako và Miura Shumon được xem là nhóm tác gia thuộc “thế hệ thứ ba”(Daisan no shinjin), thế hệ xuất hiện sau cuộc đệ nhị Thế chiến.
Endou sinh ra tại Toukyou và là con thứ của hào sĩ Tsunehisa, nhân viên ngân hàng tốt nghiệp khoa luật đại học Toukyou, mẹ xuất thân từ trường âm nhạc Toukyou. Năm 3 tuổi theo cha sang Mãn Châu sinh sống. Đến năm 10 tuổi thì bố mẹ ly dị, Endou theo mẹ về nước sống tại Koube.
Năm 1943 Endou thi đậu vào khoa văn học trường Keiou Gijuku và học luôn nhưng trước đó lại làm bộ thi vào ngành y khoa. Khi ông Tsunehisa biết con thi đỗ thì rất vui mừng nhưng sau khi sự thật lộ ra thì đã tức giận mà từ con. Vì thế Endou phải sống bằng công việc dạy kèm, sống chung với bạn hay ký túc xá sinh viên. Lúc đầu dự định học tiếng Đức nhưng sau quyết chí học tiếng Pháp theo ngành văn học Pháp.

Các tác phẩm của Endou Shuusaku phản ánh nhiều kinh nghiệm thời niên thiếu của mình, bao gồm cả mặc cảm là một kẻ ngoài cuộc, một người ngoại quốc trong thời gian ở Mãn Châu, cuộc sống của bệnh nhân và đấu tranh giằng xé với bệnh tật. Tuy nhiên vị trí trung tâm trong các tác phẩm của Endou vẫn giành cho tình yêu Công giáo. Phần lớn các nhân vật của ông đều đấu tranh giằng xé giữa các giá trị đạo đức và hành động của họ thường mang lại nhiều kết quả khác nhau hay bi kịch. Endou Shuusaku thường được so sánh với Graham Greene nhưng Greene lại xem Endou là một trong những cây bút xuất sắc nhất thế kỷ 20. Nhân sinh quan của các nhân vật trong truyện của Endou đều có sự ảnh hưởng sâu sắc của Công giáo.

Tác phẩm đầu tiên của ông được dịch sang tiếng nước ngoài là “Chimoku” (Trầm mặc) và sau đó là nhiều tác phẩm khác đã nhận được sự đánh giá cao ở hải ngoại. Endou cũng đã được đề cử nhận giải Nobel nhưng không thành. Con trai của Shuusaku là Endou Ryuu Nosuke là Producer của cuộc FujiTelevi.

Các giải thưởng:

1955: giải Akutagawa lần 33 với “Shiroi hito”
1958: giải thưởng văn học Shinchou lần 5, giải văn hóa xuất bản Mainichi lần 12 với “Umi to Dokuyaku”
1966: Giải Tanizaki Jun’Ichirou lần 2 với “Chinmoku”
1978: Giải văn học Yomiuri lần 30 với “Kirisuto no tanjo”
1980: Giải thưởng văn nghệ Noma với “Samurai”
1994: Giải thưởng nghệ thuật Mainichi 35 với “Fukai gawa”
1995: Huân chương văn hóa

Các tác phẩm chính :

Shiroi Hito ―白い人
Chichi Oya―父親
Scandal―スキャンダル
Fukai gawa―深い河
Hahanaru mono―母なるもの
Shikai no Hotori―死海のほとり
Obakasan―おバカさん
Kessen no toki―決戦の時
Ryuugaku―留学
Chinmoku―沈黙
Umi to Dokuyaku―海と毒薬
Kage Boushi―影法師
Taihen daa―大変だぁ
Samurai―侍
Hangyaku―反逆
Shukuteki―宿敵
Suna no shiro―砂の城
Kanashimi no Uta―悲しみの歌
Oukoku e no michi―王国への道
Kori Ansanjin―狐狸庵山人
Kare no ikikata―彼の生き方

10/04 asahi 天声人語 - cuộc đời bể dâu

2011年4月10日(日)

 自然へのまなざしが優しかった歌人、木下利玄に次の作がある。〈根ざす地の温(ぬく)みを感じいちはやく空いろ花咲けりみちばた日なたに〉。もう一首〈夕づける風冷えそめぬみちばたの空いろ小花(おばな)みなみなつぼむ〉▼植物好きの方なら、この「空色の花」が何か、たちまちお分かりだろう。そうですオオイヌノフグリ。その名は「犬の股間の袋」の意味だ。先の小欄で「酷な名」と書いたら、「だからこそなじみ深いのです」といった便りを頂戴(ちょうだい)した。地味ながらこの花、やはりファンが多い▼まだ風の冷たい早春から、小さく愛らしく咲く。春の空を映したような四弁の花は、花の中心が白くなっている。ぱちりと瞳を開いたおさな子の利発さを、見る者に想像させる▼かつて、その名を不憫(ふびん)に思う人たちが「ほしのひとみ」という別名を提案したと、植物学者の長田武正さんが随筆に書いていた。長田さんは「こうなると今度はきれいごとすぎて、土の香りが欠けてしまう」。名前ひとつもなかなか難しい▼仰ぐ桜が盛りの東京で、屈(かが)み見れば地面で野草が春を告げている。タンポポの黄とスミレの紫が並び咲く図など、豪奢(ごうしゃ)な桜花に負けぬ気品がある。人間様の独断で「雑草」とひとからげにしては申し訳がない▼〈漁港古(ふ)り縄と菫(すみれ)と子供かな〉永島靖子。海の凪(な)いだうららかな午後だろうか。年年歳歳花相似たり、という。だが人の世の無常に身を切られるような今年の春だ。無心に咲いてそよぐ野の花に、知らず励まされている。

09/04 asahi 天声人語 - dancers saves the town

2011年4月9日(土)

 炭鉱住宅のつましい夕餉(ゆうげ)。フラダンサー募集の掲示に心が動く少女(蒼井優)を、母親(富司純子)がきつく諭す。「こっだ東北の田舎に、なじょしたらハワイなんかできっか」。映画「フラガール」の舞台は、1960年代の福島県いわき市だ▼斜陽の炭鉱は、温泉利用のレジャー施設「常磐ハワイアンセンター」に地域の明日を託した。坑内員の娘らも踊りの練習に励むが、閉山近しを思わす新事業の準備は、何かと白眼視された▼東京から来たダンス講師が訴える。「この子たちはヤマを救うため、立派にプロのダンサーになりました」。こうした情熱が炭鉱街をまとめ、「東北のハワイ」は成功した。後身のスパリゾートハワイアンズは年150万人を集める▼そこを震災が襲い、50キロ先の原発事故が追い打ちをかけた。閉山時以上とされる危機を受け、休業中のフラガール約30人が近く、首都圏や東北各地を回るという。全国巡業は開業前の宣伝以来で、被災地の再生を誓い合うステージになる▼ボタ山を行楽地に変えたのは、このままでは家族も地域も沈むという危機感だった。今、石炭衰退に代わる試練は放射能の風評。毎度回されるエネルギー政策のツケに、福島の苦渋を思う▼震災の傷を埋めるには、産炭地興しの何倍かのパワーが要る。その源泉は家族愛や郷土愛だろうが、ダンスの先生にあたる「よそ者」も貴い。そして誰より、地域や国の将来が己の人生に重なる若い力。復興の最前列で踊った娘たちのように。

08/04 asahi 天声人語 - đèn quán rượu bên phố Shimbashi lúc nào mới sáng lại

2011年4月8日(金)付

 震災のずっと前だが、新橋の立ち食いそば屋で照明が突然消えた。電気を使いすぎたのか、ライスジャーを二つとも切れと店長が叫んでいる。なるほど、ご飯の保温より電灯や券売機が大切だ。納得してそばをすするうち、明かりと客足が戻った▼電気の使い道には優先順位があり、不要不急が多いほど節電の余地も大きい。そういえば、照明を落とした地下鉄の駅こそパリの明るさだと、仏語教師が懐かしがっていた。あちらが暗いのではなく、震災前の東京が明るすぎたのだ▼「ここ10年、けばけばしく外壁を照らす店舗が増えました。オフィスの照度も千ルクスと過剰。就寝時の闇との落差が大きすぎて、安眠できない人がいるほどです」。照明デザイナー、石井幹子(もとこ)さんの指摘だ▼石井さんは岐阜の世界遺産、白川郷(しらかわごう)を照らすにあたり、10ルクスを確保できる光源を用意した。それも万一の消火活動に備えた明るさで、通常は雪明かりの趣を損ねない1ルクス。都会とは桁がいくつか違う。夜道も3ルクスあれば、近づく人の悪意を10メートル手前で読み取れるという▼夏の大停電は、大節電で防ぐほかない。政府は、大きな工場やビルには25%、家庭にも20%の節減を求めるらしい。需給の見通しを日々伝える「電気予報」も検討されている▼町工場や病院を泣かせる計画停電ながら、あえて功を探せば節電意識の高まりだろう。節電とは皆が「そば屋の店長」になること。照明も空調もほどほどでいい。「輝ける都市生活」を、薄明の下で省みたい。

10/04 Ngọc Quyên tươi mát trong thời trang hè


Cập nhật lúc :7:08 AM, 10/04/2011
Tối 9/4, tại show trình diễn thời trang mùa hè của Vietnamese Designer House, TP HCM, người mẫu Ngọc Quyên lần nữa lại thành tâm điểm chú ý của các nhà nhiếp ảnh thời trang.
>> Ngọc Quyên diện áo mỏng tang
>> Ngọc Quyên tự tin xuất hiện sau scandal ảnh nude
>> 'Ảnh nude của Ngọc Quyên chỉ khiến người ta nhìn vào chỗ tế nhị'

Sau buổi trình diễn, Ngọc Quyên cho biết cô không ngại trình diễn trang phục gợi cảm. "Tôi là một người mẫu và tôi đang làm công việc của mình", cô nói.

Ngọc Quyên trong đêm trình diễn thời trang hè tối tối qua: 

Ngọc Quyên gợi cảm trong bộ trang phục của Nguyên Hàng.
Ngọc Quyên tươi trẻ trong những thiết kế của Hiền Lê. Ảnh:Nguyễn Hùng
Nguyễn Huy

06/04 asahi 天声人語 - tiếng chuông báo động của đài NHK khi nào mới ngưng?

2011年4月6日(水)付

 コンビニもカップ麺もない時代、夜更けの食欲は夜鳴きそばの屋台が満たした。チャルメラの哀調に、寝たはずの腹の虫が共鳴したものだ。耳の条件反射とでもいうのか、終業のチャイムは解放感を醸し、緊急車両のサイレンは胸騒ぎを催す▼「テレビの地震速報が鳴るたび、5歳の娘が近くの人に抱きつくようになった」。週刊誌のアエラに、都内の主婦(39)の話があった。耳目を引こうと不協和音を重ねたあのチャイム。「意図された不快音」にどれほど身構えただろう▼気象庁は4年前から、最大震度5弱以上の地震を予測すると、揺れが強そうな範囲に緊急速報を出している。震災前までは、17回中12回で想定した地震が起きた▼が、あの日を境に「打率」が落ちた。48回も出したうち、想定通りは本震を含め16回、あとは震度2以下の地域にも速報してしまい、最大でも2という「空振り」も12回。逆に、震度5級を7回見逃した▼同時に起きた余震を、計器が大地震と勘違いするらしい。気象庁は恐縮するが、3割当たればオオカミ少年ではないし、打者と同様、見逃しより空振りがいい。5歳には気の毒だが、身構えて終われば幸いである▼各地の震度がすぐ報じられる様子に、慣れない外国人は驚嘆するという。苦い経験から硬軟の技を紡いだ地震国らしく、この悲しみ、悔しさも必ずや知恵に変え、津波から反射的に身を守るすべを磨こう。二度と災害に泣かない故郷こそ、亡き人の願いだ。一粒の涙も無駄にすまい。

05/04 asahi.com 天声人語 ~ ソフトバンクの孫正義社長 thật đáng kính phục

2011年4月5日(火)付
 〈その使い方を知るまで、富者の財産をほめてはならぬ〉。人の器量は金の使い方で判断せよという、ソクラテスの言葉である。金持ち金使わずともいうが、例外はいくらもあるらしい▼ソフトバンクの孫正義社長(53)が、大震災の義援金に100億円を出す。経営から退くまで、毎年の役員報酬も全額寄付するそうだ。さすがは資産数千億円とされる経営者、ポケットマネーの桁が違う▼ユニクロを展開する柳井正氏(62)、楽天創業者の三木谷浩史氏(46)も、それぞれ個人で10億円という。消費者への恩返しもあろう。企業イメージは向上するが、そうした打算や商魂を超えた太っ腹を思う▼内外の芸能人やスポーツ界からも浄財が続いている。ゴルフの石川遼選手(19)は「自分にも気合が入る」と、今季の獲得賞金を全部差し出す。実業家と同じく、己の才覚才能で稼いだお金だけに、気持ちも格好もいい。副詞の「ぽんと」は彼らのためにある▼20代、30代も負けていない。ジャニーズ事務所の被災者支援イベントには39万人が参加した。「ちりも積もればの、ちりになれば」。募金の長蛇に加わった女性がテレビで話していた。動員力を生かした、SMAPや嵐ならではの社会貢献だろう▼日本赤十字社などへの義援金は阪神大震災をしのぐ勢いで、もう1千億円を超えたとみられる。ゼロがいくつも並ぶ振り込みから、子どもが握りしめた10円玉まで、「おかね」という響きの何とさわやかなことか。めったにない感覚である。

04/04 asahi.com 天声人語

2011年4月4日(月)付
 東北を代表する川といえば日本海に注ぐ最上川と、岩手県を南流して宮城県石巻市で太平洋に出る北上川だろう。その北上川は全長249キロにおよぶ。こんな一首がある。〈川幅の太さのままに海となる北上川の長き圧力〉高橋みずほ▼だが大津波は、その滔々(とうとう)たる「圧力」を押し戻して、川を50キロもさかのぼっていた。分析をした東北大教授によれば、国内に記録が残る津波の遡上(そじょう)は十数キロぐらいが多い。数字は、今回の地異の激しさを物語る▼被災地を歩くと津波の届いた高さに驚く。役場の支所や学校など、安全なはずの指定避難所を各地でのみ込んだ。北上川河口にあった支所は想定された津波の最高水位より高くに立っていた。しかし全壊し、身を寄せた49人のうち助かったのは3人だけだった▼隣の南三陸町では、3階建て、高さ11メートルの堅固な防災対策庁舎の丈を軽くこえた。屋上でフェンスにしがみついた多くの職員が流されていった。赤い鉄骨だけを残し、漁網やブイがからみついたその廃虚が痛々しい▼地震翌日の小欄で引いた寺田寅彦は、日本の自然には「慈母の愛」と「厳父の厳しさ」があると述べている。慈母とは、たとえば豊かな幸を育む三陸の海であろう。だが厳父と呼ぶにはこの天災は酷に過ぎる。手加減なしの折檻(せっかん)さながらだ▼〈やはらかに柳あをめる/北上の岸辺目に見ゆ/泣けとごとくに〉啄木。被災地にはなお悲嘆と慟哭(どうこく)がやまない。いのち萌(も)える春よ、どうか慈母の優しさでみちのくを包めよ。

09/04 津波の高さは地上から4~5メートル、福島第一原発


2011年4月9日22時47分

印刷印刷用画面を開く

ブログに利用このエントリをブログに利用

このエントリーをはてなブックマークに追加 Yahoo!ブックマークに登録 このエントリをdel.icio.usに登録 このエントリをlivedoorクリップに登録 このエントリをBuzzurlに登録

写真:福島第二原発1号機のそばに津波で流れ込んだ海水=3月11日、東京電力提供拡大福島第二原発1号機のそばに津波で流れ込んだ海水=3月11日、東京電力提供

図:津波の様子拡大津波の様子

 


東京電力は9日、福島第一、第二原発の東日本大震災による津波被害の調査結果を公表した。第一原発1~4号機(標高10メートル)の海側壁面で確認された津波の高さは14~15メートルで、地上から4~5メートルの高さまで波が達したとした。元々は敷地には達しない想定(高さは5.7メートル)だったが、東電は「今後検証する」としている。

 壁面の変色などの痕跡から高さを求めた。このほか、上空からの写真に津波による浸水状況を示した画像や、第二原発の敷地内に流れ込んだ津波の様子を撮影した写真なども公開した。

08/04 Priest, teacher gave all to Japan / Earthquake disaster claimed non-Japanese well loved by their communities

Akane Kato and Naoki Nakazawa / Yomiuri Shimbun Staff Writers

On the morning of March 11, "Andre sensei" received a card of thanks bearing lines and squiggles from his English students at the Shiogama Catholic Kindergarten in Miyagi Prefecture who were due to graduate the following day. He never got to see them graduate.

A victim of the Great East Japan Earthquake, Father Andre Lachapelle served at the Shiogama Church next door and was known for his mild demeanor. He was well-loved by his parishioners and his students, whom he taught two to three times a month.

Lachapelle, 76, came to Japan half a century ago. He had taught at middle and high schools before he started working at the church.

For Mass, Lachapelle got up early when it was still dark outside, lit heaters and personally greeted up to about 50 parishioners when they arrived at the church.

A 63-year-old female parishioner said she would be eternally grateful to Lachapelle, who often visited the hospital where her 25-year-old daughter underwent brain tumor surgery before she died.

She recalled that her daughter had stuck a letter from Lachapelle near her bed so she could see it every day. The note read, "Yoku gambatte imasu. Hayaku genki ni natte" (You're doing good. Get better quickly.)

Lachapelle was at an affiliated church in Sendai when the quake hit the Tohoku region at 2:46 p.m. on March 11. Despite the protests of the other priests, he insisted on returning to Shiogama in case any of his parishioners needed to evacuate and shelter at the church.

While Lachapelle most likely died in the tsunami, the cause of his death is yet to be confirmed.

His body was discovered on March 12 and his car was found some distance away. The roads surrounding the area were submerged in water.

He was only about a kilometer away from the church. It had escaped the wrath of the tsunami.

The 63-year-old parishioner collapsed into tears upon hearing of Lachapelle's death.

"After my daughter died, I phoned him many many times, always crying," she said. "He was always so patient and quiet when he listened to me. He was such a pillar of support."

It was a sentiment echoed by teacher Kaori Sato, 46, who worked with Lachapelle at Shiogama Catholic Kindergarten.

"He always put others before himself," she said of her coworker, wiping away her tears. "He remained true to character up until his very last moment."

Meanwhile, decorated with folded paper cranes and featuring the names of her students, the message ended like any other from a teacher to her graduating pupils: "I will never forget you! Good Luck! Gambatte kudasai!"

But posted at a corridor of Inai Middle School in Ishinomaki, Miyagi Prefecture, and penned by tsunami victim Taylor Anderson, the note is a poignant reminder of a dedicated teacher beloved by her students.

Anderson hailed from Virginia in the United States. When she was in high school, she saw the Studio Ghibli animation "My Neighbor Totoro" and was enchanted by the rhythm of the Japanese language.

She came to Japan in 2008 as an assistant English teacher through the Japan and Exchange Teaching (JET) Program and taught at six of the city's primary and middle schools.

Anderson said in her application that her motive for applying was because she wanted to be a conduit between Japanese and foreign young people.

She had taught the students who graduated in March since they first entered middle school.

One of these students, Ikumi Kimura, 15, said: "She was just like a friend. She even talked openly about her boyfriend in the United States."

Fellow teacher Tomoko Narisawa said she often saw Anderson folding paper cranes in the teachers' room after school hours in the lead up to the March 12 graduation.

When the quake hit, Anderson was teaching at a primary school. After ensuring that the children had safely evacuated, she left for her apartment. The tsunami that ravaged Ishinomaki hit shortly afterwards.

"[Anderson] said she'd marry her boyfriend when she went back home in July," said Kimura. "I still can't believe she's gone."

Kimura saw Anderson's message to her former students when she visited Inai Middle School in late March with some classmates.

"I was very moved. I realized how much [Anderson] liked us," Kimura said.

(Apr. 7, 2011)