記者の目：震災１年 全国最多の「原発地域」若狭湾＝柳楽未来（福井支局敦賀駐在）

　◆柳楽（なぎら）未来

　◇脱原発後の地域の具体像示せ

　福島第１原発事故直後の昨年３月下旬、全国最多の原発１４基が立地する福井県の若狭湾岸に赴任した。先月２１日で１４基全てが停止するまで、関西の消費電力の半分を供給した地域だ。全国的に原発への逆風が強まるなか、地元では原発維持を望む声が圧倒的に強い。脱原発を求める地元の市民団体も、将来の町づくりを視野に「現実路線」を模索し始めた。だが、原発維持を望む声を単純に「雇用や交付金などの“原発マネー”目当て」と見ると、原発を巡る議論は止まってしまう。「原発維持」を望む背景には、脱原発後の地域の姿が描けない現状があることを知ってほしい。

　◇財政規模巨大化、繁栄の光景なく

記者の目：震災１年 風化繰り返した過去の悲劇＝熊谷豪（大阪社会部）

　◇今回は教訓伝わる記録残そう

　三陸沿岸部は、明治維新以降に限っても、明治（１８９６年）、昭和（１９３３年）、チリ地震（１９６０年）と３度、大津波に襲われてきた。だが、「海辺に住むな」「高台に逃げろ」というそれぞれの津波が残した教訓は、早急に風化し、十分には生かされてこなかった。東日本大震災では約１万９０００人が死亡したり行方不明になったりした。今度こそ、震災の悲劇と、その教訓を忘れまい。

　３３年の昭和三陸津波の後、宮城県が今日でも通用するような、さまざまな復興政策を実施したことはあまり知られていない。

　◇復興記念館も次々取り壊し

記者の目：震災１年 風化繰り返した過去の悲劇＝熊谷豪

　三陸沿岸部は、明治維新以降に限っても、明治（１８９６年）、昭和（１９３３年）、チリ地震（１９６０年）と３度、大津波に襲われてきた。だが、「海辺に住むな」「高台に逃げろ」というそれぞれの津波が残した教訓は、早急に風化し、十分には生かされてこなかった。東日本大震災では約１万９０００人が死亡したり行方不明になったりした。今度こそ、震災の悲劇と、その教訓を忘れまい。

　３３年の昭和三陸津波の後、宮城県が今日でも通用するような、さまざまな復興政策を実施したことはあまり知られていない。

　◇復興記念館も次々取り壊し

記者の目：震災１年 難民たちの被災地支援＝鴇沢哲雄（川口通信部）

　◆鴇沢（ときざわ）哲雄

　◇支え合うことの大切さ痛感

　政治的な迫害や地域紛争などから逃れて日本で暮らす難民たちの多くが、東日本大震災に心を痛め、被災地支援を続けている。私は外国人居住者が多い埼玉県南部の川口市で、国を持たない世界最大の民族といわれるクルド人と、ベトナム戦争後に故国を離れて命がけで海を渡ったボートピープルたちの復興支援を取材し、埼玉県版で記事にした。国外退去の不安。決して豊かでない生活。これらの状況下でも、難民たちは被災者に心を寄せる。国際化や多文化共生が声高に叫ばれる今、難民たちの「被災地への献身と涙」を知ってほしい。

　◇クルドの祭りで寄付集め送金

Hình ảnh tái sinh thần kỳ của người dân Nhật Bản

11/03/2012

CÁC TIN LIÊN QUAN

Nhật Bản - Vững tin đứng lên giữa chốn hoang tàn
Động đất và sóng thần cùng sự khủng hoảng hạt nhân không quật ngã được người dân Nhật, họ tin tưởng mãnh liệt đất nước sẽ hồi sinh.

Người Việt ở Nhật ổn định cuộc sống sau thảm họa 
Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Nhật Bản Đoàn Xuân Hưng khẳng định cuộc sống của người Việt Nam tại Nhật về cơ bản ổn định.

• "Người hùng Fukushima" bên lò phản ứng hạt nhân
• Cầu siêu cho nạn nhân động đất-sóng thần ở Nhật
• EAST LOOP - vực dậy niềm tin sống nơi thảm họa

Sau trận động đất - sóng thần kinh hoàng ngày 11/3/2011, việc dọn dẹp những đống đổ nát là một công việc đòi hỏi nỗ lực cực kỳ lớn lao, cả về tiền lực lẫn vật lực cũng như thời gian.


Vậy nhưng, người Nhật còn làm được nhiều hơn thế, bởi chỉ sau một năm, những đống đổ nát khổng lồ không những đã được dọn sạch, mà trên cái nền đó, mầm sống mới đã thực sự nở hoa,


Tiền bạc cũng không phải là yếu tố quan trọng nhất giúp người Nhật thực hiện được những điều thần kỳ ấy, mà điều quan trọng nhất vẫn là nằm ở yếu tố con người.

Thảm họa động đất sóng thần năm 2011 tại Nhật bản

08:39-11/03/2012 

Nghiêm Minh Quang(+*), Võ Văn Thắng(*), Đỗ Bá Đức(*), Nguyễn Trọng Chiến(*), Bùi Đức Quỳnh(*)

(Đôi điều về công việc của những chuyên gia phòng chống sạt trượt đất)

Kỉ niệm 1 năm ngày xảy ra thảm họa. Tri ân sự hi sinh của những cộng sự can đảm cùng gia quyến của họ. Cầu mong bình an sớm trở lại trên mảnh đất chịu nhiều thiên tai này.

Vào 14h46 ngày 11 tháng 3 năm 2011,một trong những trận động đất lớn nhất trong lịch sử nhân loại với chấn độ cấp 7, cấp cao nhất theo thang chấn độ Nhật Bản đã xảy ra tại miền đông bắc Nhật bản. Sau cơn chấn động khoảng 30 đến 50 phút các đợt sóng thần với chiều cao trung bình 9.3m tại vùng gần tâm chấn đã tàn phá vùng duyên hải⁽¹⁾ gây hư hại nghiêm trọng hai nhà máy phát điện hạt nhân nguyên tử tại tỉnh Fukushima. Theo số liệu của trung tâm dự báo thời tiết thì khi xảy ra động đất nhiệt độ ngoài trời khoảng 2 - 3^oC, một số vùng vẫn còn tuyết phủ trắng xóa, tốc độ gió từ 3 đến 4 m theo hướng Tây Nam⁽¹⁾. Động đất, sóng thần, thời tiết giá lạnh khắc nghiệt và tiếp theo đó là ô nhiễm phóng xạ đã gây ra thiệt hại lớn về người (cả người chết và mất tích) ước tính khoảng 16,140 người thiệt mạng, 3,123 mất tích⁽¹⁾. Thiệt hại về vật chất từ 196.8 tới 307.5 tỷ USD⁽²⁾. 

記者の目：震災１年 新たなエネルギー政策＝西川拓（東京科学環境部）

　◇再稼働急ぐ前に「脱原発」探れ

　東京電力福島第１原発事故を受けて菅直人・前首相が表明し、野田佳彦・現首相も「引き継ぐ」と言ったはずの「脱・原発依存」だが、その後ほとんど政治の話題に上らなくなった。野田首相の頭の中は消費税増税で占められているのか、今国会の施政方針演説でも強い決意が感じられなかった。毎日新聞が実施した世論調査などでは７割が脱原発路線を支持している。ならば、代替エネルギーの積極的開発を表明するなど、原発後への具体的な道筋を早く国民に示すのが政治の責任だ。

　◇技術は不完全

Người Việt giúp dọn dẹp sau sóng thần ở Nhật

7/3/2012

Tôi được tham gia nhóm tình nguyện viên dọn dẹp những đống đổ nát sau sóng thần ở Nhật. Nơi tôi đến từng có một ngôi làng ven biển với phong cảnh sơn thủy đẹp như tranh, nay chỉ còn trơ nền đất với gạch gỗ ngổn ngang.
> Tưởng niệm thảm họa ở Nhật Bản

Sinh viên Việt Nam tham gia trong đoàn tình nguyện viên tới các tỉnh đông bắc Nhật Bản hỗ trợ khắc phục hậu quả trận động đất sóng thần lịch sử. Ảnh do tác giả cung cấp.

Sức tàn phá kinh hoàng thảm họa kép Nhật Bản

9/3/2012

Trận động đất 9 độ Richter kéo theo những con sóng thần cao từ 15-40 m tràn vào vùng ven biển đông bắc của Nhật Bản ngày 11/3/2011, để lại những cảnh tượng hoang tàn khắp khu vực này.
> Những hình ảnh không thể quên
> 'Vết sẹo' trong tim nạn nhân sóng thần Nhật

Văn phòng rung chuyển vì động đất

Máy quay an ninh đặt trong một văn phòng ở Nhật Bản ghi lại được cảnh căn phòng rung lên bần bật, do ảnh hưởng của trận động đất 9 độ Richter ở ngoài khơi bờ biển đông bắc của đất nước mặt trời mọc. Cuộc họp trong văn phòng khi đó nhanh chóng trở nên náo loạn.

(Video: CNN)

Sóng thần tấn công Nhật Bản

Số người Nhật tự tử tăng vọt sau “thảm họa kép”

09/03/2012

Những thiệt hại nặng nề và kinh tế khó khăn sau thảm họa kép 2011 đã khiến không ít người Nhật tự tìm đến cái chết. (Nguồn: Internet)

CÁC TIN LIÊN QUAN

Nhật Bản - Vững tin đứng lên giữa chốn hoang tàn
Động đất và sóng thần cùng sự khủng hoảng hạt nhân không quật ngã được người dân Nhật, họ tin tưởng mãnh liệt đất nước sẽ hồi sinh.

Người Việt ở Nhật ổn định cuộc sống sau thảm họa 
Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Nhật Bản Đoàn Xuân Hưng khẳng định cuộc sống của người Việt Nam tại Nhật về cơ bản ổn định.

• "Người hùng Fukushima" bên lò phản ứng hạt nhân
• Cầu siêu cho nạn nhân động đất-sóng thần ở Nhật
• EAST LOOP - vực dậy niềm tin sống nơi thảm họa

Kết quả điều tra của Cơ quan cảnh sát quốc gia Nhật Bản (NPA) cho thấy số người tự tử tăng mạnh trong tháng Năm năm ngoái và Chính phủ Nhật Bản cho rằng tình hình kinh tế khó khăn sau trận động đất, sóng thần ngày 11/3/2011 là một trong những nguyên nhân chính.


Theo thống kê của NPA, số người tự tử trong tháng 5/2011 đã tăng 21,2% so với cùng kỳ năm trước, lên 3.375 người, sau khi đứng ở mức khá thấp trong tháng 3/2011. Tổng số người tự tử năm 2011 giảm 3,3%, xuống còn 30,651 người, là con số thấp nhất kể từ khi số người tự tử vượt ngưỡng 30.000/năm vào năm 1998.

記者の目：震災１年 名古屋の陸前高田「丸ごと支援」＝三木幸治（中部報道センター）

　◇自治体主導の成功、後に続け

　東日本大震災で職員の４分の１近くが死亡・不明になった岩手県陸前高田市の市役所に、これまで名古屋市は延べ１４３人の職員を長期派遣してきた。名古屋市職員が身も心も陸前高田市職員となって働く「丸ごと支援」だ。国主導ではなく、フットワークの軽い自治体が率先して取り組んだ「顔が見える支援」の成功例だと思う。大災害で行政機能が喪失する事態は今後も生じるかもしれない。国の指示がなくとも能動的に被災地を支援する名古屋方式は、全国の自治体にとって、モデルケースになるのではないか。

Former Japanese PM Naoto Kan on the Fukushima Disaster

A Changing View of Nuclear Power

By Naoto Kan

March 8, 2012

Article Summary and Author Biography

More Sharing Services

 

Login or Register to leave a comment.

Sign-up for free weekly updates from ForeignAffairs.com.

SNAPSHOT

Inside the White House During Fukushima

Jeffrey A. Bader

A first-person account from a senior director on the National Security Council during the 2011 Tohoku earthquake and subsequent disaster at the Fukushima Daiichi Nuclear Plant in Japan.

Kan bows to the Japanese flag before a news conference in Tokyo on April 12, 2011. (j808armada / flickr)

Chiếu phim về ký ức thảm họa Nhật Bản

7/3/2012

Buổi trình chiếu phim tư liệu và thuyết trình "Một ký ức về trận đại địa chấn miền đông Nhật Bản ngày 11/3" sẽ diễn ra tại Việt Nam vào ngày 10/3.
> Người Việt giúp dọn dẹp sau sóng thần ở Nhật
> Tưởng niệm thảm họa ở Nhật Bản

Thành phố Ishinomaki, tỉnh Miyagi của Nhật Bản, vào ngày 25/3/2011, tức là đúng hai tuần sau thảm họa động đất sóng thần. Ảnh: Toru Takanarita

Đây là hoạt động do Quỹ Giao lưu quốc tế Nhật Bản, thuộc Trung tâm Giao lưu Văn hóa Nhật Bản tại Việt Nam tổ chức cùng lúc tại Thư viện Quốc gia ở Hà Nội và Đại học Khoa học Xã hội và Nhân Văn thành phố Hồ Chí Minh, nhân dịp kỷ niệm một năm sau thảm họa động đất sóng thần ngày 11/3 tại Nhật Bản.

Trí thức hải ngoại (đôi lời nhắn nhủ với GSTS Vĩnh Sính)

Lê Quốc Trinh


Tình cờ đảo mắt qua những bài vở trong Dân Luận năm ngoái tôi đọc được một bài viết của anh Vĩnh Sính nói về tính kiên cường quả cảm của người dân Nhật sau hai trận thiên tai động đất và sóng thần đi đến sự sụp đổ của nhà máy nguyên tử Fukushima, hồi tháng ba 2011. (Ref: Từ động đất và sóng thần, suy ngẫm về đặc trưng của văn hoá Nhật Bản, 30/03/2011)

Giáo sư Vĩnh Sính – Giáo sư danh dự (Sử học), Đại học Alberta, Canada

子どもが語る大震災（２） ぼくらは大津波を生きた

2012年 1月17日(火)放送

災害 教育 地域

（NO.3142）

視聴率 10.6%
株式会社ビデオリサーチ 世帯視聴率（関東地区）

釜石市沿岸部にある釜石小学校。３月１１日、年度末の短縮授業で児童はいつもより早く下校し、家でゲームをしたり、友だちと遊んだりするなど、大人の管理下を離れて自由な時間を過ごしていた。大津波にのまれる町を目撃した親や教師たちは、「子どもたちはもうだめ･･･」と覚悟を決めた。しかし子どもたちは大人の予想をはるかにこえる行動をとっていた。防災学習の知識をいかし自力で安全な場所へ避難。１８４人の児童は一人の犠牲も出ることなく全員無事だった。さらに、子どもたちは小さな兄弟の手を引いたり、体の不自由な友人をおぶったり、大人に避難をよびかけるなど多くの命を救っていた。番組では当日の避難行動のシミュレーション動画や証言などをもとに、子どもたちがどう巨大津波を生き抜いたのか分析。あの日の体験を生きる力に変え、未来へ向かって進もうとする子どもたちの姿を伝える。

出演者

• 片田　敏孝さん（群馬大学大学院教授） 群馬大学大学院　災害社会工学研究室 NHKサイトを離れます 

16:56

　

子どもが語る大震災（１） 高校生が伝える福島

2012年 1月16日(月)放送

災害 教育 地域

（NO.3141）

視聴率 11.5%

株式会社ビデオリサーチ 世帯視聴率（関東地区）

東日本大震災で被災した状況を自ら記録し続けている高校生たちがいる。福島県立原町高校放送部の生徒たちだ。原町高校は福島第一原発から３０キロ圏内の南相馬市にあり、震災直後から学校は閉鎖。５月に２か所の「サテライト校」に分かれ授業は再開したが、転校を余儀なくされた生徒も全校の半数に及ぶ。放送部の２年生７人は震災と原発事故に翻弄される自分や家族の姿を記録。ドキュメンタリー作品にまとめ、６月のＮＨＫ杯放送コンテストで発表した。今も、刻々と変化する暮らしや学校生活を記録し続けている。作品作りのために互いの本心をぶつけあい、困難を乗り越え、心の成長も見せる生徒たち。彼らの姿を通じて「見過ごされてきた等身大の被災地の姿」「子供たち自身が記録し伝える意味」を探る。

「日本沈没」を取り消します 韓国紙、震災紙面を変更

2011年12月27日 11時58分

 　「日本沈没」という見出しがついた３月１２日付の
紙面（左）と、「力を出せ、日本」と編集し直した
紙面を並べた２７日付の韓国紙、中央日報（共同）

 　【ソウル共同】２７日付の韓国紙、中央日報は、東日本大震災発生当日の状況を報じた３月１２日付の１面で「日本沈没」という見出しを付けたことが「災害に苦しむ日本人を傷つけた」として、当時の紙面を取り消すとする「反省文」を掲載した。

 　反省文は、今年の同紙の報道全般について不適切だった点を振り返るコーナーに、１ページの３分の１程度を割いて掲載。新たに「力を出せ、日本」との見出しを付けて編集し直した紙面を並べた。

映画館に交錯する涙と笑い（震災取材ブログ）

＠福島・いわき

2011/12/22 12:00

小サイズに変更

中サイズに変更

大サイズに変更

印刷

映画「がんばっぺ フラガール！」をロングラン上映するポレポレいわき(福島県いわき市)

　隣の女性が、すすり泣く。前に座った男性がハンカチで目元をぬぐう。12月４日、福島県いわき市の映画館「ポレポレいわき」は涙にぬれていた。スクリーンに映されたのは「がんばっぺ フラガール！」。東日本大震災で大きな被害を受けた市内のリゾート施設「スパリゾートハワイアンズ」の懸命な復旧を追ったドキュメンタリーだ。

　いわきは、かつて炭鉱で栄えた街。エネルギー政策の変転で苦境に陥った1960年代半ば、けん引役だった常磐炭鉱（現常磐興産）がリゾート事業を始めた。以来、半世紀近く、浮き沈みはあれど、ハワイアンズは地域のにぎわいの源だった。

のり漁師は元証券営業マン（震災取材ブログ） 
＠宮城・七ケ浜

2011/12/16 12:00

小サイズに変更

中サイズに変更

大サイズに変更

印刷

　３月11日の地震発生時、船上にいた宮城県七ケ浜町ののり漁師、星博さん（59）が身のすくむ思いをしたのは、浜に駆け上がった後だった。巨大な水の壁が一瞬にして数十隻もの船をのみ込み、海辺の建物を押し流していく。自身も大切な養殖資材の大半を失った。「なじょすっぺ（どうしよう）」。これから家族を養っていけるのか。ロウソクの明かりの下で過ごす夜、生活の不安ばかりが頭をよぎったという。

津波で失った資材を再び買いそろえ、養殖を再開した

　それから９カ月。民間のファンドから資金を調達し、事業再開を果たした星さんに12月９日、話を聞いた。１時間を過ぎたころ、問わず語りに漏らしたのは、30年以上前に旧山一証券で営業マンとして働いた当時の記憶だった。

　「20代で年1500万円稼いでいたけど、本当にしんどかった。早朝や深夜、休日にしか会えない相手も多い。365日フルタイムで走り回っていたようなもの」。とりわけ鮮明に思い出すのは1973年のことだ。

14/12 Tohoku volunteers face hard winter

Nobuyuki Nakata / Yomiuri Shimbun Staff Writer

Volunteers helping March 11 survivors are finding it hard to continue their activities due to the onset of severe winter weather in the Tohoku region.

Obstacles such as colder weather, frozen roads and snow are expected to shrink volunteer numbers, especially those coming from outside the disaster-hit prefectures.