Lịch sử hay văn hóa quốc gia nào cũng là tài sản của nhân loại

Tác giả: KIM ANH

Bài đã được xuất bản.: 8 giờ trước

Lễ trao Giải thưởng Quỹ Văn hóa Phan Châu Trinh, như thường lệ được tổ chức vào đúng ngày giỗ của ông, ngày 24-3. Trong số những người được giải thưởng năm nay có một gương mặt khá đặc biệt, đó là tiến sĩ Sử học, nhà Việt Nam học Pavel Vladimirovich Pozner.

Đặc biệt là bởi trong số những nhà Việt Nam học rất ít ỏi ở Nga, tên tuổi của ông còn khá xa lạ với nhiều người. Đặc biệt là bởi những tác phẩm và công trình nghiên cứu của ông đối với lịch sử Việt Nam trong suốt mấy chục năm qua, đến tận giờ vẫn rất ít người Việt Nam được tiếp cận, biết đến - dù nó đã được giới thiệu khá rộng trong giới chuyên môn ở Pháp và Liên bang Nga: "Lịch sử Việt Nam cổ đại trong những biên niên sử Việt Nam thời trung đại - những vấn đề nghiên cứu nguồn"; "Lịch sử Việt Nam thời cổ và trung đại sơ kỳ".

Đây là hai luận án phó tiến sĩ và tiến sĩ của ông đã được in thành sách và dịch sang tiếng Pháp và tiếng Nga. Không chỉ có vậy, ông còn có một đóng góp to lớn nữa trong việc giới thiệu lịch sử cổ đại của Việt Nam ở Liên bang Nga, đó là dịch, giới thiệu và chú giải rất công phu bộ Khâm định Việt sử thông giám cương mục (song ngữ Hán - Nga, gồm Quyển đầu và Tiền biên, quyển 1-5).

Viết lại tên Bách Việt

Sau khi hợp lực đánh đổ nhà Tần năm 206 trước Công Nguyên (TCN), Lưu Bang bất thần xé bỏ hòa ước Hồng Câu xua quân bao vây Tây Sở Bá Vương Hạng Vũ và diệt nước Sở năm 202 TCN. Cùng năm đó, ông lên ngôi hoàng đế sáng lập ra nhà Hán còn gọi là nhà Tiền Hán hay nhà Tây Hán. Về chữ viết, Hán triều tiếp tục chính sách của Tần Thủy Hoàng trong việc sửa đổi và tiêu chuẩn hóa một loại cổ ngữ thành một hệ thống chữ viết gọi là Hán ngữ.

Trong khoảng từ năm 109 đến năm 91 TCN, Tư Mã Thiên, một sử gia nổi tiếng đời Tây Hán, dùng Hán ngữ biên soạn bộ Sử Ký dài 130 tập, theo chú thích trong Đại Việt Sử Ký Toàn Thư, ông là người đầu tiên viết hai chữ Bách Việt trong tập Ngô Khởi Truyện của bộ Sử Ký nổi tiếng đó. "Bách Việt" được dịch sang Hán ngữ hiện đại là 百 越.

Lấy vợ xấu - Chị Doãn, Vũ Trọng Phụng

Vũ Trọng Phụng

Vì có "việc quan", bữa ấy tôi phải vào tòa xứ Hà Ðông. Tôi bước chân vào công đường lúc 9 giờ sáng, phải ngồi khoanh tay đợi trên một chiếc ghế dài mãi cho đến 11 giờ. Cụ phán buồng giấy ấy, theo những thông lệ thiêng liêng của nước Việt Nam cố hữu, đã tiếp tôi bằng sự nhăn nhó, sự gắt gỏng, để mà, sau cùng, bảo tôi đến chiều thì quay trở lại để cụ tiếp một lần nữa. Tôi đã vâng vâng dạ dạ như một người công dân hiểu rõ cái quyền hạn vô hạn của một quan phán đầu tòa là thế nào.

Khi ra khỏi vườn hoa của tòa sứ, tôi phải đành đi tìm một hàng cao lâu. Và, tại đó, tôi đã tình cờ được gặp anh Doãn, một người bạn đồng học cũ ở lớp nhất một trường sơ học.

Anh ta có bộ âu phục rất chải chuốt. Xưa kia, lúc còn cắp sách, anh ta cũng đã có tính làm đỏm như một cô con gái, và mãi cho đến bây giờ, tính ấy cũng không thay đổi, sau một chặng đường mà anh ta đã đi trong mười năm. Cái cổ áo không xộc xệch một tị, đôi mũi giầy không có một hạt bụi, cái ca vát rất hợp thời trang, với cái khuy áo cài vào tử tế, đủ tỏ rằng anh thận trọng y phục lắm. Chính anh Doãn nhận được ra tôi là ai, và đã đến bên bàn tôi, giơ tay ra, kính cẩn như người ta muốn hỏi chuyện một khách lạ chưa quen biết một lần nào.

Haiku và Thơ Con Cóc

http://www.saimonthidan.com/?c=article&p=784


Con ếch (Matsuo Basho - 松尾笆焦, Nhật Bản) - (Haiku & thơ Con Cóc)

Matsuo Basho - 松 尾 笆 焦 (1644- 1694) * đăng lúc 12:40:55 PM, Apr 21, 2010 * Số lần xem: 3750

Hình ảnh

#1

(Con ếch) (Matsuo Basho - 松尾笆焦, Nhật Bản)

Thể thơ: hài cú (haiku)


古池や
蛙飛び込む
水の音

Bài 041 (Con ếch) (Người dịch: Nhật Chiêu)

Ao cũ
Con ếch nhảy vào
Vang tiếng nước xao.

Phiên âm:

Furuikeya
Kawazu tobikomu
Mizu no oto

24/03 Nghĩ về đôi tiếng xưng hô trong gia đình Việt Nam

24-03-2011
VŨ HẠNH


Không biết có dân tộc nào ở trên thế giới, như người Việt Nam, dùng tiếng “nhà tôi” khi vợ hoặc chồng nói về bạn đời của mình với người thứ ba. “Nhà” gợi lên một hình ảnh lớn lao, vững chãi - dầu là nhà tranh vách đất và có ý nghĩa cố định. “Nhà” cũng là nơi đùm bọc, chở che, lưu trữ bao nhiêu giá trị về mặt tinh thần cũng như cất giữ bao nhiêu vốn liếng về mặt vật chất. Đó là khởi điểm để mỗi sáng mai con người cất bước ra đi, vừa là tụ điểm để khi chiều xuống con người quay gót trở về.

Đối với người Việt, nhà có ý nghĩa quan trọng chừng nào! “Sống cái nhà, già cái mồ”, nhà là điểm tựa, là dinh lũy trong cuộc sống, nhà bảo vệ con người trước những đe dọa thiên nhiên từ cái thời tiết bốn mùa mưa nắng đến thú dữ các loài.

Giá trị của nhà có thể biến đổi, nhưng không suy giảm theo với thời gian: nhà mới thường được thiên hạ ăn mừng với những quà tặng và những mâm cơm hoan hỉ, nhưng nhà xưa luôn được sự trìu mến, kính yêu. Được quay trở về với mái nhà xưa là niềm hy vọng và nguồn an ủi vô cùng sâu đậm.

“Nhà tôi” là một danh xưng bình đẳng cho vợ và chồng. Tính bình đẳng ấy vốn là đặc điểm ở trong gia đình Việt Nam ta xưa, trước khi tập nhiễm quan niệm chồng chúa, vợ tôi vay mượn từ ngoài. “Nhà tôi” còn là tiếng nói của lòng âu yếm, của sự kính nể. “Nhà tôi” ám chỉ mỗi một cá nhân nhưng lại bao hàm cả một cộng đồng.

Tiếng “nhà tôi” ấy như muốn khẳng định một niềm chung thủy. Ai cũng quyến luyến ngôi nhà đã ấp ủ mình, và dầu có việc đi xa vẫn mong quay về chốn cũ, tìm lại hơi hướng quen thân. Không ai có thể phản bội lại ngôi nhà mình. Trái lại, con người luôn có ý hướng vun bồi, tô điểm cho ngôi nhà ấy thêm vẻ tươi đẹp, khang trang - tô lại nền gạch, xây thêm bờ tường, treo những bức tranh, sắp xếp, trưng bày sao cho vừa bụng của mình mà cũng đẹp mắt cho thiên hạ.

Có lần trong cuộc trao đổi với kiến trúc sư Ngô Viết Thụ, nhà thơ Cù Huy Cận đã nói về tiếng “nhà tôi” mà ông cho rằng có một ý nghĩa nhân bản sâu xa. Hẳn rằng đa số chúng ta đều đồng ý với nhà thơ lớn. Và tiếng “nhà tôi” còn đó, trong ngôn ngữ Việt, như một chứng tích của một quan niệm vợ chồng, của một liên hệ lứa đôi, cần được trân trọng bảo tồn.

Ngoài tiếng “nhà tôi” ở ngôi vị thứ ba, ngày xưa người Việt quen dùng tiếng “mình” ở ngôi vị thứ hai, giữa vợ và chồng. Tiếng “mình” cũng mang tính cách bình đẳng, ra ngoài đẳng cấp và ngoài giới tính. Dĩ nhiên, vợ chồng không thể gọi nhau bằng “đầu” - chẳng hạn: “Đầu ơi! anh yêu đầu lắm” - vì tuy quan trọng nhưng đầu ở trên thượng đỉnh cao vời, có tính năng động của sự xét nét, khó mà gần gũi. Cũng không thể gọi nhau bằng “tay chân”, vì nó lèo khoèo, lòng thòng, có vẻ bất ổn và không đủ sức bảo đảm cho một tin yêu. Chỉ có tiếng “mình”, với cái khối lượng lớn lao trong một con người, mang nhiều cơ năng trọng yếu cho sự tuần hoàn, hô hấp, dinh dưỡng và cả truyền lưu dòng giống, tiếng “mình” thân mật và êm đềm ấy, gần gũi và ổn định ấy, là tiếng xưng hô riêng biệt của người Việt Nam vốn muốn thấy trong hôn nhân một sự hòa đồng, hòa nhập, một sự kết hợp đầy tính thống nhất giữa hai con người, có thể ở những hoàn cảnh, ở hai trình độ, ở hai chân trời rất cách biệt nhau, nhưng đã chấp nhận phối hợp để thành một người duy nhất đầy đủ giá trị cũng như quyền năng.

Trên vài thập niên vừa qua, trong khi tiếng Việt xuống cấp, thể hiện qua nhiều hiện tượng như lầm lẫn tiếng Hán Việt với tiếng Việt (chẳng hạn điểm yếu lại viết yếu điểm); như sự lặp đi lặp lại những tiếng thừa thãi (chẳng hạn nói chung, nói riêng); hoặc sự đảo ngược ngôn ngữ một cách quái gở (chẳng hạn một thời dấu yêu); và xấu hổ nhất là trộn ngoại ngữ vào tiếng Việt, trong khi chúng ta có thừa những tiếng đẹp hơn để dùng (chẳng hạn sống hot, tuổi teen...) và cái tiếng mình lại được lạm dụng vào ngôi thứ nhất một cách tồi tệ.

Ai cũng thừa biết trong sự giao tiếp thân tình, với những đối tác bình đẳng, người Việt mới dùng tiếng mình để nói về mình. Nhưng điều kỳ quặc hiện nay là thường nghe, thấy trên đài những người lại dùng tiếng mình để nói về mình trước một số đông, với những đối tác không phải thân quen, có những đối tượng cao niên hơn mình. Có lần tôi hỏi anh Cao Xuân Hạo - vì biết anh chuyên về ngôn ngữ học - tại sao lại có hiện tượng đó thì anh suy nghĩ rồi mới trả lời: “Có lẽ họ bắt chước các dân tộc thiểu số”.
Chúng ta thông cảm đồng bào dân tộc thiểu số khi dùng tiếng mình thay cho riêng tôi, vì sự hiểu biết tiếng Việt của họ có hạn chế, nhưng với những người Việt Nam - dầu là thất học - cũng không được phép lầm lẫn như thế. Sự lầm lẫn này còn làm thương tổn đến một đặc tính của ngôn ngữ Việt, ở sự xưng hô trong các quan hệ gia đình. Bởi người Việt Nam qua các vị trí và những tương quan gia đình không có những tiếng gọi chung nhưng được phân biệt khá rõ, và ngoài hai bên nội, ngoại còn có chú, bác, cô, dì, cậu, mợ… đòi hỏi có sự chính xác trong khi giao tiếp, xưng hô. Với những con người ở xa, lâu ngày mới có dịp gặp gỡ lại bà con thân tộc dễ thấy lúng túng trong khi chào hỏi vì không rõ được vị thế, danh xưng từng người.

Ảnh mang tính minh họa. Ảnh: Vũ Hồng Quang.

Một đặc điểm nữa là người Việt Nam không chỉ trao đổi ý tưởng bằng những ngôn từ mà còn sử dụng cung bậc trong cách phát âm làm một yếu tố diễn đạt. Nếu nghe một người lớn gọi, người trẻ “dạ” tiếng gọn, nhẹ thì có nghĩa là “đã nghe rồi, và xin chấp hành”, nhưng nếu tiếng “dạ” được cất cao lên thì có nghĩa như chất vấn trở lại, rằng “tôi chẳng hiểu nói gì” và nếu tiếng “dạ” kéo dài nặng nề rồi trầm hẳn lại thì có nghĩa là “biết rồi, khổ lắm, nói mãi”.

Có lẽ vì tiếng Việt đậm tính thanh nhạc, là một bản sắc của ngôn ngữ Việt nên trong giao tiếp không thể không biết đến đặc điểm ấy. Tuy rằng không nhiều, nhưng trong gia đình, có đôi vị thứ giống nhau nhưng ở đẳng cấp khác nhau đòi hỏi phải phân biệt rõ cung bậc trong cách phát âm.

Xin được kể lại một kỷ niệm nhỏ minh họa cho điều vừa nói: Thời chống Pháp, sau một chuyến đi công tác vùng xa, tôi trở về lại quê nhà, đang lủi thủi băng qua một dãy rừng hoang vắng bỗng thấy trước mặt một người đi tới và tôi vui mừng nhận ra là người chú họ của tôi, cùng trạc tuổi tôi, đã có một thời cùng học chung trường. Tôi hớn hở bước nhanh đến, kêu lên: “A! Chú!” nhưng ông lặng lẽ đi qua như một con người xa lạ khiến tôi cảm thấy hụt hẫng, ngỡ ngàng.

Về sau, qua một người thân, tôi được nghe rằng ông chú đã trách móc tôi vô lễ, vì khi gặp ông đã gọi “A! Chú!”, xem ông như một người em. Tôi rất khó chịu khi biết sự việc như thế, nên lần sau đó, trong ngày giỗ của tộc họ khi nhìn thấy ông, tôi liền chắp tay, bước tới cúi đầu nói rất nhỏ nhẹ “Thưa chú”, thì ông kêu lớn tên tôi, rồi cười toe toét và đến ôm tôi, vỗ nhẹ vào lưng, hỏi han tới tấp đủ điều. Bấy giờ tôi vẫn nghĩ rằng mình đang diễn một vai hề và nói ông chú quý trọng hình thức không ngờ rằng đang vồ vập thằng cháu đang rủa thầm mình, trong khi lại quay mặt đi khi nó thành thật vui sướng được gặp gỡ ông.

Về sau, nghĩ lại, tôi thấy rằng mình có lỗi vì lần gặp gỡ giữa rừng tôi đã phát âm trật nhịp, không lưu ý đến vai trò người chú và cái đặc tính tiếp cận nặng về hình thức của ông, vì ở trong gia đình Việt tôi phải tuân phục quy định không thành văn ấy chứ không được quyền đòi hỏi người chú hiểu được ý đồ của cháu.

Ngày nay chúng ta nói nhiều về sự bình đẳng nam nữ, một trong những đòi hỏi quyết định cho sự phát triển nhân loại, và ở trong gia đình Việt tồn tại khá nhiều danh xưng, di sản cửa thời phụ hệ xa xưa, như sự phân biệt nội, ngoại, dầu trên thực tế chúng ta có thể yêu thương bên ngoại nhiều hơn bên nội, và hẳn lớp trẻ ngày nay không hề cảm thấy có sự phân biệt giữa hai tiếng đó, song nếu có thể gạt bỏ được chữ nội, ngoại trong các gia đình và thay vào đó những tiếng thích hợp thì sự bình đẳng nam nữ không phải vướng mắc chút thương tổn nào. Bởi vì, ngày nay, khi gặp những người sao lục gia phả, vinh danh dòng họ, chúng ta vẫn thấy còn đó một sự bất công, bởi lẽ trong các gia phả, các dòng họ ấy, vai trò của người đàn ông luôn được vinh danh còn người đàn bà khổ công sinh đẻ, nuôi dưỡng và đóng góp phần không nhỏ cho sự dạy dỗ, xây dựng cuộc đời con cái thì chỉ là kẻ phụ thuộc.

Trong xã hội vẫn có những người đàn ông biết điều, khi đặt tên con đã ghép họ vợ vào sau họ mình, như ta vẫn gặp Đỗ Lê Thái Thụy, Phạm Trần Minh Khanh..., nhưng sự kết hợp đầy ý nghĩa ấy vẫn không giúp được cho dòng họ mẹ có một chỗ đứng ngang tầm với dòng họ cha.

Như thế, chuyện bình đẳng giới không chỉ thể hiện ở trên luật pháp mà còn ở nhiều lĩnh vực khác nữa, trong đó văn hóa - với một nghĩa rộng - phải được quan tâm đúng mức để khai thác được cả những vẻ đẹp từ trong quá khứ, chứ không cho những bóng ma nào đó ở trong dĩ vãng còn có cơ hội ẩn hiện giữa cuộc sống này.

http://honvietquochoc.com.vn/Van-hoa/Truyen-thong/Nghi-ve-doi-tieng-xung-ho-trong-gia-dinh-Viet-Nam.aspx

Vì sao tôi gọi Cù Huy Hà Vũ là anh hùng?

Hà Sĩ Phu

Trong chùm Câu đối Tết Tân Mão vừa qua, tôi có một Câu đối tặng cặp Luật sư Dương Hà-Hà Vũ như sau:

河 宇 暴 直 無 憂, 可 以 英 雄 氣 節 !
陽 河 忠 貞 有 律, 欲 成 淑 女 心 肝 !

(Hà Vũ bộc trực vô ưu, khả dĩ Anh hùng khí tiết!
Dương Hà trung trinh hữu luật, dục thành Thục nữ tâm can!)

Sau khi Câu đối ấy xuất hiện trên trang Bauxite, nhiều bạn bè gặp tôi đặt những câu hỏi thân tình:
- Chuyện Cù Huy Hà Vũ liên quan gì đến Tết mà ông đưa vào Câu đối Tết?

- Trong Câu đối có 2 chữ cần xem lại nên viết thế nào cho đúng :
Hà Vũ thì viết 河 武 hay 河 宇 ?
thục nữ thì viết 熟 女 hay 淑 女 ?

- Dùng chữ “Anh hùng” cho Cù Huy Hà Vũ có sớm quá chăng, có phải vì Hà Vũ đã giúp ông khiếu nại vụ cắt điện thoại năm 2010 không?

Hoá ra bạn bè quan tâm đến việc này kỹ càng đến thế, những câu hỏi có tầm hiểu biết ấy khiến tôi biết ơn, pha chút giật mình vì cảm động. Hôm nay, còn 10 ngày nữa Cù Huy Hà Vũ sẽ ra Toà, xin nhờ trang Bauxite gửi mấy dòng tâm sự này đến gia đình và cá nhân người Luật sư sắp đến giờ “ra trận”.

1/ Về câu hỏi thứ nhất, câu đối tặng Hà Vũ liên quan gì đến Tết?

Bản thân đã trải một cái Tết trong tù, tôi biết. Một mình trong 4 bức tường yên tĩnh, người bị giam thèm từng tiếng động, từng hơi thở của cuộc sống đời thường. Bị tách khỏi cái nhân quần ồn ã, đa sự, bị cô đơn tuyệt đối mới thấy nhớ, thấy thèm cuộc sống nhân gian. Đặc biệt đến ngày giỗ, ngày Tết, nhớ nhà đến nôn nao, cứ cố hình dung giờ này vợ con mình đang làm gì, từng người thân của mình đang làm gì, xã hội đang vần chuyển ra sao? Một mẩu tin, một lời thăm hỏi từ ngoài vọng được vào tai sao mà quý thế, ồ thế là cuộc đời vẫn nhớ đến mình. Cái dây nối với cuộc đời như nguồn năng lượng đem lại sinh khí cho người bị giam giống như sợi “dây rốn” truyền từng giọt máu của mẹ cho cái thai nhi bị nằm kín trong bọc vậy. Tôi hình dung một trí thức như Hà Vũ nếu nhận được Câu đối về mình vào đúng ngày Tết chắc thấy ấm lòng lắm. Thế là tôi viết.

2/ Về mấy chữ trong Câu đối.

Hà Vũ là tên riêng, tôi viết chữ Vũ 武 theo thói quen thường thấy. Nhưng đọc lại một bài trả lời phỏng vấn của Hà Vũ, rằng cụ Huy Cận dùng chữ Vũ 宇 là Vũ trụ (như một cảm hứng thơ chủ đạo, trong bài Vũ trụ ca), tôi đã sửa chữ 武 thành chữ 宇.

Về luật sư Dương Hà, tôi cảm phục chị ở chỗ đã dùng lý trí để vượt qua “nhi nữ thường tình”, khi nghe tin người ta nói chồng mình có “quan hệ bất chính” với một phụ nữ khác chị đã không mắc mưu, chẳng những xử lý chững chạc trong quan hệ mà còn tiếp tục xử lý nỗi oan trái của chồng trên cơ sở luật pháp minh bạch, với tư cách một nữ luật sư. Vì thế trong từ Thục nữ tôi dùng chữ 熟 với nghĩa bóng là chín chắn, kỹ càng, sâu sắc, chứ không dùng chữ Thục 淑 vốn nghiêng về ý hiền lành, nhân hậu của phụ nữ. Song nghĩ lại thấy nên dùng chữ thông dụng, tôi đã sửa lại dùng chữ 淑, tạm bằng lòng như vậy

3/ Đáng bàn hơn cả là câu thứ ba, về hai chữ Anh hùng 英 雄 tôi tặng cho Hà Vũ, có phải để trả ơn người đã giúp mình trong khiếu kiện hay không?

Trước hết xin nhắc lại chút quan hệ riêng, vì đã có bạn đề cập và một số anh em khác cũng đã biết.
Ngoài quan hệ là người đồng cảnh (chỉ vì lên tiếng để trả món nợ đời của cái thân trí thức mà sa vòng tù tội), tôi và Hà Vũ còn có thêm vài duyên nợ. Bị cắt hết các cáp điện thoại và Internet, tôi được Luật sư Vũ cố vấn trong việc khiếu nại sao cho đúng luật. Việc nhỏ thế thôi mà Vũ tận tình chỉ bảo tôi từng động tác, sau khi khiếu nại mà không được trả lời thì chính Vũ giục tôi nên làm đơn khiếu kiện để đòi cho được “quyền hưởng dịch vụ thông tin” chính đáng của mình, nhưng tôi biết chẳng đi đến đâu nên không kiện cáo làm gì. Việc nhỏ của tôi đã vậy thì với những vụ oan sai lớn, chắc Vũ còn chu đáo hơn thế, với tư cách của người biết luật. Hà Vũ còn là cố vấn pháp luật cho trang mạng Bauxite để bảo vệ cho những trí thức nặng lòng vì nước có được một trang báo riêng để lên tiếng nói can gián, mong tránh cho Nhà nước khỏi những sai lầm, trong những người yêu quý trang mạng Bauxite ấy có tôi.

Còn một điều này có lẽ chính Hà Vũ cũng không biết. Khi bà Đặng Thị Kim Hoàn (vợ ông Ngô Xuân Huy mà Vũ gọi bằng chú) lên tiếng bênh vực Vũ trên trang Bauxite, bà vợ tôi, Đặng Thị Thanh Biên, lấy trong hộp nữ trang ra một tấm ảnh đã rất cũ (chụp ảnh vợ tôi đứng cùng ba bà nữa) hỏi tôi: Đố ông biết trong đây ai là mẹ bà Kim Hoàn?

Tôi còn đang lúng túng thì nhà tôi chỉ vào bà cụ đứng cuối cùng bên phải và hờn giận: “Con rể mà như ông thật đoảng, trong nhà mà ông không biết ai với ai. Đây, cụ sinh ra bà Hoàn, cùng với cụ sinh ra em là hai chị em ruột. Cụ sinh ra mẹ em là con thứ tư, cụ sinh ra bà Hoàn là con thứ năm, nên bà Hoàn tuy hơn tuổi nhưng lại là vai em. Thằng cháu Đặng Tuấn Nghĩa nhà mình hồi học đại học còn gửi mấy năm để nhờ cô Hoàn dạy dỗ đấy!”. Tóm lại, trong quan hệ họ hàng nội ngoại, với Vũ tôi là chú hoặc cậu. Nay Vũ bị nạn, tôi muốn gửi một Câu đối Tết cũng một phần để sửa cái lỗi “đoảng” ấy.

Ấy, mọi quan hệ lòng vòng thì có như vậy. Nhưng đâu có thể vì chút tình riêng mà dám tặng cho nhau hai chữ “ANH HÙNG”? (cho dẫu Anh hùng ở đây còn đứng khiêm nhường sau hai chữ “khả dĩ” 可 以).

Về khí chất Anh hùng của Cù Huy Hà Vũ tôi khỏi cần kể ra dài dòng, khi những nội dung ấy đã được rất nhiều người đề cập một cách rốt ráo, thuyết phục (xem bài tóm tắt Diễn biến vụ án CHHV- blog Vụ án Cù Huy Hà Vũ). Chưa một vụ án nào, chỉ trong 4 tháng đã khiến những người trong nước và khắp thế giới viết bài bênh vực nhiều đến thế, không ngày nào không xuất hiện bài trên các trang mạng, chỉ riêng điều ấy thôi đã cho thấy vị trí của vụ án này. Gần đây nhất thì hai bài phỏng vấn tứơng Nguyễn Trọng Vĩnh và luật sư Trần Đình Triển cũng đủ làm tiêu biểu.

Tôi chỉ dành những dòng viết này để bàn thêm về mấy điều cần nói.

- Người ta có thể kể ra nhiều nhược điểm, thậm chí khuyết điểm của Hà Vũ, một người nhiều cá tính và đầy xung lực, kể cả tham vọng. Nhưng chẳng có lý gì để quy những sự việc ấy thành tội. Và nếu đặt những việc ấy bên cạnh những vấn nạn lớn trong xã hội mà Hà Vũ đã dũng cảm phơi bày bằng giấy trắng mực đen dưới nhãn quan luật pháp thì tất cả những khuyết nhược điểm kia trở thành mờ nhạt, dễ dàng thể tất, không đáng nhắc đến nữa.

Cần người khiêm tốn ư, chín chắn ư, đạo mạo ư, gương mẫu ư? Tốt thôi, nhưng thôn xóm nào, khu phố nào chẳng có, ít ra cũng có dăm bảy người. Nhưng tìm được một người đáp ứng những nhu cầu xã hội như vừa nói trên để tấn công vào những oan trái tày đình, những lô cốt trì trệ sừng sững trong đời sống thực tiễn (chứ không phải trên lý thuyết) thì chỉ Hà Vũ mới là “phát đại bác” đầu tiên, và chính đó là lý do khiến anh chịu nạn. mặc dù cả cha đẻ lẫn cha nuôi của anh đều là những danh nhân thuộc “thế hệ vàng”, góp phần khai sinh ra chế độ.

Dù bằng cách chiết tự chữ ANH, chữ HÙNG với ngữ nghĩa trong từ điển, hay lấy câu

“Tự tri giả ANH, tự thắng giả HÙNG” mà xét, hay căn cứ vào hành động dũng cảm cứu nạn phò nguy, dám nói bật ra những ẩn ức dồn nén trong xã hội hàng mấy chục năm trong một khí quyển vô cảm, im lìm, lộng hành, khiếp nhược… thì chữ ANH HÙNG không dùng cho những người như Hà Vũ thì dùng cho ai khác? “Đẹp lắm chứ, anh hùng lắm chứ” câu hát này bây giờ nên hát cho những ai đây? Nếu bây giờ “ra ngõ” còn gặp được anh hùng thì nhà sử học Dương Trung Quốc cớ gì phải thồt lên câu “thế hệ bây giờ hoàn toàn mất gốc” đầy đau sót? Dù còn điều này điều khác cần phải phê phán hoặc cần rút kinh nghiệm về cách làm của Cù Huy Hà Vũ, tôi vẫn mong mọi người hãy giữ gìn người Luật sư không dễ thay thế này, cũng như giữ gìn những Luật sư, những nhà báo tiền phong khác đang dần dần xuất hiện.

Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: “Nếu chính phủ làm điều hại dân thì dân có thể đuổi chính phủ”. Hồ Chí Minh còn cho dân cái quyền “đuổi” kia mà (và trước khi thành quyết định tập thể thì tất nhiên phải có một người nào đó đứng ra đề nghị đuổi), như thể đang diễn ra ở Tunisia, Ai Cập, Libya… mới đúng là đuổi, chứ mới chỉ “chống” bằng lời nói như trong cáo trạng của Hà Vũ thì còn nhẹ quá, nếu Toà án cứ kết tội thì khác gì kết tội lời dạy của Hồ Chí Minh? Mà Cù Huy Hà Vũ đâu đã dám chống cả Chính phủ, chỉ khởi tố (nghĩa là còn phải qua Toà án) một vài viên chức chính phủ thôi. Tóm lại Hà Vũ mới chỉ thực hiện một phần nhỏ lời dạy của Bác. Chỉ khác là Bác Hồ mới nói chủ trương chứ chưa có biện pháp, chưa có cơ chế để thực hiện, nay Hà Vũ thử dùng luật pháp để đưa lời dạy của Bác vào đời sống thôi. Nếu trong đợt học tập gương Bác mà trao giải thưởng cho Hà Vũ thì không phải là không có lý.

Tướng Nguyễn Trọng Vĩnh nói: “Những băn khoăn, những ưu tư của Vũ cũng là những băn khoăn và ưu tư của mọi người. Mọi người đều nghĩ, còn Vũ thì đã nói ra được những điều đó. Vũ không nói, thì người khác cũng nói. Vì đó là những điều hiện thời mọi người lo lắng cho đất nước”. Cầm tù một người nói lên tiếng nói chung của đất nước thì khác nào cầm tù chính đất nước, một lô-gich thật đơn giản.

Luật sư Trần Đình Triển nói: “Tôi cho rằng lịch sử rồi sẽ xét để khẳng định rằng anh Vũ đúng, quan điểm của tôi đúng”. Trong tương lai chân lý sẽ thuộc về những người như Cù Huy Hà Vũ, thì giam giữ anh chính là giam giữ tương lai.

Phiên xử ngày 24 tháng 3 này sẽ ra sao đây? Luật sư Triển thì dự đoán: “với thực tại như xã hội hiện nay, tôi dự đoán người ta sẽ xử CHHV với mức án 4 – 6 năm tù” vì dù tranh biện ra sao mặc lòng, bản án đã có sẵn. Tôi hoàn toàn chia sẻ cái nhìn sắc lạnh đầy tính duy lý và am hiểu tận gốc luật pháp hiện nay của một luật sư. Có lẽ sự đau xót của người Luật sư gần với sự thật nhất chăng?
Cứ cho là thế, song cổ nhân lại có câu có “tận nhân lực” mới “tri thiên mệnh”. Mệnh trời còn đổi được huống chi lệnh vua, dù là 14 ông vua (chữ của cựu Chủ tịch Nguyễn Văn An). Rất nhiều blogger lại dự đoán Cù Huy Hà Vũ sẽ về nhà đúng chiều 24 tháng 3 (có thể với cái án treo 36 tháng, rất đúng luật, và nhà nước được tiếng đổi mới, khoan dung).

Tôi cũng duy lý như LS Triển, không bao giờ nhẹ dạ cả tin có thể lay động những con người chính trị bằng công lý hay lẽ phải, hay tình người. Nhưng yếu tố lay động được những con người ấy là sự cân nhắc LỢI-HẠI, là suy tính thiệt-hơn. Chống lại ý dân thì rồi lợi hại ra sao, tất người ta phải tính.

Bất kỳ tình huống nào xảy ra, tôi cũng mong và tin chắc Cù Huy Hà Vũ sẽ vượt qua thử thách một cách vững vàng, chiến thắng bệnh tật (bệnh tim), tự nghiêm khắc rút những bài học, tự nâng cao thêm phẩm chất trí thức chiến sĩ của mình, xứng với dòng dõi của một thế hệ vàng ngày trước và không phụ lòng những người yêu nước trung kiên, nhân hậu từ khắp nơi đang ủng hộ anh hết lòng.
Chúc cho cặp Luật sư Hà Vũ- Dương Hà trọn đời hạnh phúc.

Đà Lạt ngày 13-3-2011
H. S. P.

02/09 Tô Hoài đoạt giải thưởng 'Vì tình yêu Hà Nội'

Với sự nghiệp văn học đồ sộ, trong đó có những trang viết kinh điển về thủ đô, nhà văn 90 tuổi vừa nhận được Giải thưởng lớn mang tên Bùi Xuân Phái. Lễ trao giải diễn ra chiều 1/9 tại Hà Nội.

Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội được thành lập năm 2008, nhằm tôn vinh những cá nhân, tập thể có đóng góp thiết thực, mang ý nghĩa sâu rộng đối với sự phát triển của thủ đô. Giải được trao thường niên, vào dịp kỷ niệm ngày sinh cố họa sĩ Bùi Xuân Phái, cho 4 hạng mục: Giải thưởng lớn; Giải về Tác phẩm; Giải về Ý tưởng và Giải Việc làm.

Bí thư Thành ủy Hà Nội Phạm Quang Nghị trao giải cho nhà văn Tô Hoài. Ảnh: Vũ Ngọc.

Năm nay, vượt qua 2 tác giả được đề cử khác là nhà nghiên cứu Lý Khắc Cung và Giang Quân, cây bút Chuyện cũ Hà Nội đã nhận được giải thưởng quan trọng nhất. Hội đồng giám khảo nhận định: “Nhà văn Tô Hoài là tên tuổi không ai thay thế được trong văn học Việt Nam, mặt khác cũng có thể coi ông như một biểu tượng của trí thức thủ đô về sức làm việc bền bỉ với trí tuệ mẫn tiệp hiếm có; một chứng nhân của gần một thế kỷ thăng trầm trên đất thủ đô; là cuốn từ điển sống về văn hóa và từ ngữ dân gian của Hà Nội”.

Giải thưởng dành cho nhà văn Tô Hoài có giá trị tiền thưởng 15 triệu đồng. Tuổi đã cao nhưng Tô Hoài vẫn tới dự lễ trao giải. Sự xuất hiện của ông nhận được sự cổ vũ của đông đảo đồng nghiệp, nhà nghiên cứu và độc giả hâm mộ.

Ngoài Giải thưởng lớn, Ban tổ chức còn trao 3 giải đồng hạng, mỗi giải trị giá 7 triệu đồng. Giải Tác phẩm dành cho Hợp xướng Trống đồng mang tên “Ngàn năm Thăng Long - Nổi trống Lạc Hồng” của nhạc sĩ Nguyễn Cường. Giải Ý tưởng được trao cho Đồ án "Cung đường Hòa bình" của nhóm kiến trúc sư Hoàng Thúc Hào. Giải Việc làm vinh danh nhóm tác giả và chuyên gia đã minh chứng được những giá trị to lớn cần được giữ gìn của Khu di tích Trung tâm Hoàng thành Thăng Long; từ đó, lập được kế hoạch bảo vệ, đồng thời xây dựng và hoàn thiện bộ hồ sơ đề cử, để Khu di tích được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới trước thềm Đại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà Nội.
Năm nay, giải Bùi Xuân Phái trao thêm Tặng thưởng cho tác phẩm bức tranh thêu khổ lớn mang tên Cội xưa. Tranh có kích thước tới 170,5 m2, huy động trên 60.000 ngày công lao động của hơn 100 nghệ nhân tay nghề cao của ngành thêu cổ truyền.

L.H.

ShowArticlebanner();

Tin mới
Johnny Depp mất cơ hội đóng cảnh nóng với Angelina (08/11)
Bé 6 tuổi vô địch Đồ Rê Mí (08/11)
Phạm Băng Băng - nữ đại gia làng giải trí Trung Quốc (08/11)
Lady Gaga tiếp tục đại thắng tại giải MTV châu Âu (08/11)
Vẻ đẹp bốc lửa của tân Hoa hậu Quốc tế 2010 (08/11)
Các tin khác
[Trở về]
Đàm Vĩnh Hưng trong vòng vây người đẹp (02/09)
Alex Trần vào danh sách bình chọn cô gái đẹp nhất Dallas (02/09)
Cẩm Ly hóa thân đa dạng trong buổi ghi hình (02/09)
Những Hoa hậu Thế giới tai tiếng nhất (01/09)
Phạm Băng Băng sợ làm mẹ (01/09)
NSND Lê Khanh làm người mẫu áo dài (01/09)
Demi Moore nhảy khêu gợi trước mặt người lạ (01/09)
Phương Uyên: 'Tôi hay tự ôm khổ một mình' (01/09)
'Tình một đêm' với Hugh Grant giúp gái gọi đổi đời (01/09)
Triệu Vy: 'Tình cảm gia đình giúp tôi thành công' (31/08)
Thành Long gặp vạ miệng vì vụ bắt cóc xe buýt (31/08)
Trung Hiếu: ‘Tình yêu không thể cố mà được’ (31/08)
Người đẹp Romania 'nói xấu' tân Hoa hậu Hoàn vũ (30/08)
Nguyễn Thị Huỳnh Giao đoạt giải Én vàng 2010 (30/08)
Vũ Thu Phương nguyện cầu bình yên (30/08)