Showing posts with label Trinh Cong Son. Show all posts
Showing posts with label Trinh Cong Son. Show all posts

Sunday, April 24, 2011

13/04 Sự trùng hợp kỳ lạ của một nhạc phẩm Trịnh Công Sơn

Cập nhật lúc :10:14 AM, 13/04/2011
Chỉ sau dịp kỷ niệm 10 năm ngày mất của Trịnh Công Sơn ít ngày, cư dân mạng giật mình khi có thông tin ca khúc Con mắt còn lại của nhạc sĩ này giống một tác phẩm cổ điển của Mỹ.

Để viện dẫn cho sự giống nhau này, một blogger đã đưa ra bản phối tác phẩmThe Syncopated Clock của Leroy Anderson sáng tác năm 1945 và được Gontiti phối khí năm 1983 và bản phối Con mắt còn lại của Trịnh Công Sơn sáng tác năm 1992 để so sánh với bản phối acappella do 5 Dòng kẻ trình bày. Trước một tượng đài âm nhạc và có nhiều fan như nhạc sĩ họ Trịnh, blogger này đã rất thận trọng cho rằng, có thể trong vô thức, tác phẩm này được đạo lại mà tác giả không hay. Khi tiếp xúc hai bản nhạc, người nghe dễ dàng nhận thấy sự giống nhau giữa giai điệu hai ca khúc, đặc biệt ở đoạn dạo đầu.

Trịnh Công Sơn sáng tác ca khúc "Con mắt còn lại" vào năm 1992.
Nghi vấn được đặt ra ngay lập tức đã nhận được rất nhiều phản hồi của cộng đồng mạng. Nhiều cư dân mạng tỏ ra bất ngờ khi nghe hai bản nhạc. Họ đặt những câu hỏi với sáng tác của Trịnh Công Sơn và đi tìm những điểm giống nhau trong nốt nhạc, hòa âm và phối khí của hai bản nhạc. Dẫu vậy, với cái nhìn của những người không thực sự thông thạo về chuyên môn âm nhạc, những bình luận của nhiều độc giả chỉ mang tính hình dung về sự giống thông qua việc nghe quen tai.

Tuy nhiên, rất nhiều người tin ở thành ý của Trịnh Công Sơn khi sáng tác các tác phẩm âm nhạc của mình. Trịnh Công Sơn viết nhạc tự nhiên, tính khí lại không bon chen, không mưu cầu danh vọng từ việc sáng tác nên việc khẳng định ông đạo nhạc là khó chấp nhận.
Độc giả Quang Nguyễn viết “Cái giống có chăng chỉ là beats của hai bài giống nhau, mà điều đó không nói lên gì cả. Nếu có phần hơi hướng giống nhau, có chăng là phần phối khí. Cần phải xem ai là tác giả phối khí bài hát do Elvis Phương trình bày. Nếu khi nghe các phối khí khác thì không thể kết luận hai bài hát này giống nhau”.

Đồng quan điểm, độc giả Trương Thái Du tiếp lời: “Trịnh Công Sơn không có lý do để copy nhạc của người khác. Nếu bỏ Con mắt còn lại thì Trịnh Công Sơn vẫn là Trịnh Công Sơn”.

Những người theo trường phái này cũng cho rằng cần phải rất thận trọng khi dùng từ "đạo nhạc". “Biển trời âm nhạc mênh mông, có vô tình chạm nhau một chút là lẽ thường tình. Nhạc sĩ Trịnh tài hoa chưa hẳn viết cho mọi người thưởng thức mà chủ thể nói lên tiếng lòng của mình. Không nên dùng từ “đạo” hết sức xúc phạm. Kính mong không nên bàn luận chuyện nhỏ nhặt như vậy”, một độc giả bình luận.

Trong rất nhiều ý kiến được đưa ra bàn luận, nhiều người tỏ ra mong muốn nhận sự phân định rõ ràng của giới chuyên môn về âm nhạc để có được kết luận công bằng nhất đối với Trịnh Công Sơn trong trường hợp này. Một số độc giả thì có thái độ ngờ vực về khái niệm gọi là đạo nhạc ở trường hợp này hoặc cho rằng The Syncopated Clock giống tác phẩm Yellow bird hơn làCon mắt còn lại của Trịnh Công Sơn.

Leroy Anderson sáng tác The Syncopated Clock vào năm 1945.
Tác phẩm Con mắt còn lại của Trịnh Công Sơn đã lấy nguyên câu thơ "Còn hai con mắt khóc người một con" trong bài thơ Mắt Buồn của thi sĩ "điên" Bùi Giáng, để viết ca khúc Con mắt còn lại năm 1992. Trong khi đó, The Syncopated Clock được Leroy Anderson viết trong năm 1945 trong khi phục vụ trong quân đội Mỹ và được phân công làm Trưởng ban Scandinavia của tình báo quân sự ở Washington. Anderson đã được Arthur Fiedler mời làm chỉ huy Dàn nhạc giao hưởng Boston popular trong đêm nhạc thường niên Havard. Anderson muốn giới thiệu một tác phẩm mới tới Fiedler và sáng tác một bài hát về một chiếc đồng hồ với một nhịp điệu syncopated. Ý tưởng viết tác phẩm này đến với Anderson trước khi ông viết nhạc. Anderson ghi lại tác phẩm này cho hãng Decca Records trong năm 1950 với các nhạc công tốt nhất được lựa chọn từ nhiều dàn nhạc khác nhau ở New York.
Khi The Syncopated Clock được ghi âm vào năm 1950, nó được các nhà sản xuất của WCBS - một chương trình TV mới có tên "Late Show" - chú ý. Đó là một chương trình hàng đêm với format những bộ phim cũ. Đoạn nhạc này được chọn làm nhạc nền cho Late Show và đã khiến âm nhạc Anderson được nhiều người biết đến. Syncopated Clock đã được chương trình này sử dụng trong 25 năm tiếp theo và trở thành một tác phẩm mà nhiều người Mỹ có thể dễ dàng ngâm nga hoặc huýt sáo, thậm chí rất ít người đã biết tên của nhà soạn nhạc đã viết ra nó.

Theo VTC

Monday, April 11, 2011

11/04 Nhạc Trịnh lạc lõng trong show diễn của Bob Dylan

Cập nhật lúc 11/04/2011 08:09:42 AM (GMT+7)
- Từ đầu đến cuối chương trình, chỉ có mình ca sĩ Hồng Nhung nhắc đến tên tuổi nhạc sĩ họ Trịnh.

Trong buổi họp báo giới thiệu liveshow Bob Dylan in Vietnam, Ban tổ chức đã không ít lần nhắc đi nhắc lại lời ví von của nữ nhạc sĩ Joan Baez rằng "Trịnh Công Sơn chính là Bob Dylan của Việt Nam". Cũng tại buổi họp báo này, hình ảnh của cố nhạc sĩ họ Trịnh còn được đặt ngang hàng với Bob Dylan trên banner của chương trình.

Vẫn biết, huyền thoại âm nhạc người Mỹ mới là nhân vật chính của đêm nhạc, thế nhưng cái cách mà BTC nói về Trịnh Công Sơn lúc đó đã khiến nhiều người nghĩ rằng phần mở màn bằng nhạc Trịnh cũng quan trọng không kém.

Tuy nhiên, sự thật lại không được như vậy. Có đến với chương trình mới thấy nhạc Trịnh và cả những ca sĩ Việt Nam đã biểu diễn ngày 10/4 đều lạc lõng quá thể.


Các ca sĩ Việt cùng thể hiện ca khúc Nối vòng tay lớn.

Không giống cái banner được treo trang trọng bữa nọ, hình ảnh "Bob Dylan Việt Nam" thậm chí còn không tồn tại trong khuôn viên trường Đại học RMIT, nơi diễn ra chương trình.

Cũng khác hẳn so với những hứa hẹn ban đầu, chỉ có vẻn vẹn 10 ca khúc của Trịnh Công Sơn được trình bày một cách vội vàng trong vòng chưa đầy một tiếng. Và danh sách giọng ca tham gia cũng có sự thay đổi khi thiếu hẳn những cái tên lớn như: Mỹ Linh, Thanh Lam...

Không những vậy, các ca sĩ Việt chỉ được trình diễn trên 1/2 sân khấu. Nửa còn lại được ngăn cách bởi một tấm rèm mỏng. Trên tấm màn ấy cũng chẳng hề có một dòng tưởng niệm nhạc sĩ họ Trịnh.

Đáng tiếc hơn cả khi những màn thể hiện tuyệt vời của các giọng ca Việt lại được đón nhận một cách hời hợt. Họ hát say mê khi mà ở dưới vẫn có những người đang kêu gào gọi tên Bob Dylan và lui vào hậu trường trong tiếng vỗ tay lẹt đẹt.

Cũng chẳng thể đòi hỏi hơn được gì nhiều khi mà phần đông khán giả là người nước ngoài. Có lẽ, nhiều người trong số họ không biết Trịnh Công Sơn là ai, thậm chí, họ còn chẳng hiểu phần trình diễn của những ca sĩ Việt Nam mang mục đích gì.

Sau khi phần mở màn, mà theo cách gọi của Ban tổ chức là để tưởng niệm Trịnh Công Sơn, kết thúc, tấm màn mỏng mới được kéo lên để lộ ra dàn nhạc cụ đã được ê kíp của Bob Dylan chuẩn bị sẵn. Các nhạc công Việt nhanh chóng thu dọn đồ nghề khỏi sân khấu để nhường lại cho nhân vật chính

Nhẩm ra, từ đầu đến cuối chương trình, chỉ có mình ca sĩ Hồng Nhung nhắc đến tên tuổi cố nhạc sĩ họ Trịnh khi cô giới thiệu hoàn cảnh sáng tác của ca khúc Thuở Bống là người.


Nhân vật chính của chương trình, huyền thoại Bob Dylan.

Dù đã xấp xỉ 70 nhưng ông vẫn hát rất khỏe trong suốt cả chương trình

Bob Dylan mong muốn đến Việt Nam từ lâu.

Cẩm Vân đầy cảm xúc với những tình khúc Trịnh Công Sơn

Hồng Nhung và Trần Mạnh Tuấn phiêu hết mình trên sân khấu

Quang Dũng vẫn nồng nàn như mọi khi.

Đức Tuấn tròn trịa với nhạc Trịnh

Sự xuất hiện bất ngờ của Uyên Linh.

Phút ngẫu hứng của Trần Mạnh Tuấn

Linh Phạm

Saturday, April 9, 2011

09/04 Người nghe nhịp đập thế hệ

Thứ Bảy, 09/04/2011, 07:15 (GMT+7)

TT - Cảnh Bob Dylan xuất hiện năm 1963 ở Newport Festival quá giống cảnh chàng trai Trịnh Công Sơn lần đầu tiên ôm đàn hát tại quán Văn phía sau Ðại học Văn khoa Sài Gòn năm 1967. Gần nửa thế kỷ đã trôi qua, hai con người ấy, theo một cách khác, sẽ "gặp nhau" tối 10-4 tại TP.HCM.

>> Read this on Tuoitrenews.vn

Năm 1963, ca sĩ Joan Baez (trái) đã giới thiệu về Bob Dylan - chàng trai ôm đàn bên cạnh: “Anh ấy có cái tai lắng nghe thế hệ của mình” - Ảnh: Life

Thuở ban đầu ấy ở Newport, Bob Dylan cũng có cái bóng một nữ ca sĩ luôn bên cạnh anh, như anh chàng họ Trịnh. Người nữ ấy, ca sĩ Joan Baez, giới thiệu Bob Dylan như sau: "Mỗi thời đại, mỗi thế hệ đều có những người hùng. Mỗi nhu cầu đều có một giải đáp. Báo chí thường nói rằng những người hùng của giới trẻ chọn lựa vai trò dẫn dắt. Tôi lại nghĩ thật ra những người hùng ấy đã lớn lên từ nhu cầu của thế hệ mình. Và bây giờ là một người thanh niên đã lớn lên từ nhu cầu ấy. Anh đến đây vì có những điều cần được nói, vì có những người cần nghe anh ấy nói, nói theo cách của họ. Anh ấy có cái tai lắng nghe thế hệ của mình" (He has an ear on his generation). Thật đúng với ca khúc Blowin’ in the wind hôm ấy Bob Dylan hát. Trong ca khúc này có câu: And how many ears must one man have, before he can hear people cry? (Phải có bao nhiêu đôi tai, trước khi nghe thấy thiên hạ khóc?).

Thảo nào Bob Dylan vừa hát vừa đàn, ngón tay anh luôn trên những dây đàn và một người dẫn chương trình đã nhận xét Bob Dylan "đặt ngón tay nghe nhịp đập của thế hệ mình" (He has the finger on the pulse of our generation).

Từ đâu "lỗ tai nghe ngóng thế hệ" và "ngón tay nghe nhịp đập của thế hệ" ấy, nếu như không từ cái nền học vấn? Người cựu sinh viên Ðại học Minnesota tên Robert Allen Zimmerman vốn mê thi ca cũng thế. Mê đến nỗi năm 21 tuổi (1961) xin đổi tên thành Bob (rút ngắn từ Robert) Dylan do mê mẩn thi sĩ Dylan Marlais Thomas chết trẻ năm 39 tuổi (1953). Những năm đầu thập niên 1960 ấy, ảnh hưởng triết học, văn chương Pháp, đặc biệt là tinh thần "dấn thân" của nền "thi ca dấn thân" (poésie engagée), vẫn còn lan tỏa khắp thế giới.

Thái độ "dấn thân" này sẽ tạo nên các ca khúc phản kháng (protest songs) của Bob Dylan. Cũng thế, ở VN, người sinh viên sư phạm Quy Nhơn từng đậu bậc Philo (tú tài Pháp ban triết), tất nhiên từng phải học cả Huyền thoại (đội đá vá trời) của Sisyphe (le Mythe de Sisyphe) lẫn Con người phản kháng (L’homme révolté), có sáng tác Trường ca dã tràng hay dòng "nhạc Trịnh" đầy tính phản chiến cũng là điều tất yếu.

Trong những năm đầu đó của cuộc chiến tranh VN, Bob Dylan đã biết "lắng nghe nhịp đập của thế hệ mình" lắm mới có thể khởi xướng làn sóng nhạc phản chiến. Vào những năm đầu thập niên 1960, lớp binh sĩ Mỹ đầu tiên qua VN còn lý tưởng, hăng hái lắm. Trong bối cảnh đó, những ca khúc như: The times they are a changin (Thời khắc của đổi thay) hay Masters of war (Chúa tể chiến tranh), Chimes of freedom (Thanh âm của tự do) của Bob Dylan chính là những "phát đạn" đầu tiên bắn vào "tinh thần chiến đấu của binh sĩ" Mỹ, làm họ sớm ngộ ra chiến tranh là gì.

Thật vậy, vào những năm 1962-1963 ấy, còn gì lay động tinh thần hơn khi nghe How many times must a man look up, before he sees the sky? And how many deaths will it take till we know, that too many people have died? (Phải ngước cổ nhìn lên bao nhiêu lần trước khi trông thấy bầu trời? Phải mất bao nhiêu mạng người, để chúng ta mới vỡ lẽ được rằng đã có quá nhiều người chết rồi?).

Tác động phản chiến không đợi lâu: ngày 2-5-1964, sinh viên Mỹ đã lần đầu xuống đường chống chiến tranh tại quảng trường Times Square ở New York và tại San Francisco. Mười ngày sau, tại New York, 12 thanh niên Mỹ đầu tiên đốt thẻ động viên, một hành động bị xem là phạm pháp, để khỏi vào tù thì trốn qua Canada.

Và 12 năm sau, Bob Dylan viết tiếp một Knockin’ on heaven’s door để kết thúc chiến tranh. Còn gì tang tóc hơn?

Mama, take this badge off of me
I can’t use it anymore
It’s gettin’ dark, too dark for me to see I feel like I’m knockin’ on heaven’s door.

(Má ơi, hãy gỡ cái thẻ bài này ra cho con.
Con đâu có xài nó được nữa.
Tối mù mắt con rồi, không thấy gì hết.
Giống như con đang gõ cửa thiên đàng vậy đó).

DANH ÐỨC

Bob Dylan và “căn phòng có hai cửa sổ”

Sau đêm diễn vào tối 8-4 tại Thượng Hải, Trung Quốc, ca sĩ/nhạc sĩ huyền thoại người Mỹ Bob Dylan cùng êkip khoảng 20 người có mặt tại VN vào hôm nay (9-4). Ban tổ chức chương trình cho biết Bob Dylan cùng các cộng sự đến bằng máy bay riêng và yêu cầu không đón tiếp rình rang tại sân bay. Danh ca này cũng không đòi hỏi phải được phục vụ như "thượng khách", phải ở khách sạn 5 sao mà chỉ mong muốn được ở một nơi tương đối yên tĩnh, thoáng mát với căn phòng có hai cửa sổ.

Cũng theo ban tổ chức, số lượng vé đã bán ra cho đêm diễn duy nhất của Bob Dylan tại VN tuy chưa hết nhưng khá khả quan và vẫn sẽ được bán đến tận giờ diễn (nếu còn vé). Do bãi giữ xe tại Ðại học RMIT (702 đại lộ Nguyễn Văn Linh, Q.7), không đủ rộng nên chỉ phục vụ nhu cầu gửi xe của khách mua vé VIP (2.500.000 đồng). Với loại vé phổ thông (900.000 đồng), khán giả sẽ phải gửi xe tại khu hồ Bán Nguyệt, Phú Mỹ Hưng và được đi xe buýt miễn phí đến RMIT.

Như đã thông tin, một chương trình nhạc Trịnh dài 60 phút (bắt đầu từ 19g) với sự tham gia của Cẩm Vân, Thanh Lam, Mỹ Linh, Quang Dũng, Hồng Nhung, Ðức Tuấn, Trần Mạnh Tuấn... sẽ mở màn cho buổi hòa nhạc của Bob Dylan tại VN. Riêng Bob Dylan cùng ban nhạc của ông sẽ trình diễn tùy hứng trong khoảng 2 giờ với hơn 20 ca khúc, tiết mục.

Tượng đài chiến tranh VN ở Washington, Mỹ

Q.N.